Orta yüz kaldırma

Bu yazı, orta yüz kaldırmanın elmacık ve yanak bölgesindeki hedeflerini, kullanılan kesi yollarını, alt göz kapağıyla ilişkisini, iyileşme sürecini ve risklerini ele almaktadır. Yağ enjeksiyonu ve komşu yüz ameliyatlarıyla hangi noktada ayrıldığı da açıklanmaktadır.

Orta yüz kaldırma nedir?

Orta yüz kaldırma, elmacık ve yanak bölgesindeki yumuşak dokuların serbestleştirilip daha yukarıda tespit edildiği ameliyattır. Yanak dokusunun konumu ve alt göz kapağından yanağa geçiş birlikte değerlendirilir. Amaç, kişinin yüz yapısına uygun bir doku dağılımı sağlamaktır.¹

Elmacık kemiği ile üzerindeki yumuşak doku aynı yapı değildir. Ameliyatta kemiğin biçimi değiştirilmez; üzerindeki dokuların konumu düzenlenir. Yanakta hacim eksikliği de varsa bu, dokunun aşağıda bulunmasından ayrı değerlendirilir. Yağ enjeksiyonu aynı seansta hacim eklemek için kullanılabilir; kaldırmanın yerine geçen eşdeğer bir işlem olarak düşünülmez.²

Bu yazıda kirpik altı, konjonktiva, şakaktan endoskopik ve ağız içi erişimler anlatılmaktadır. Bu yollar muayeneye ve yapılacak düzeltmeye göre seçilir; gerektiğinde birlikte kullanılabilir. Kesi yolu, dokuların hangi planda serbestleştirileceği ve nereye tespit edileceği ayrı kararlardır.³⁴

Kimler için uygundur?

Yanak dokularının konumundan veya alt kapak ile yanak arasındaki geçişin görünümünden rahatsız olan kişilerde orta yüz kaldırma değerlendirilebilir. Uygunluk, yalnız bir çizginin derinliğine bakılarak belirlenmez. Genel sağlık, iyileşmeyi etkileyebilecek durumlar ve beklentiler birlikte ele alınır.⁵

Bazı kişilerde yanak konumu, bazılarında hacim eksikliği veya deri fazlalığı daha belirgindir. Alt kapakta gevşeklik, göz altı torbalanması veya önceden yapılmış bir ameliyat da planı değiştirebilir. Konjonktiva yoluyla yapılan belirli bir orta yüz kaldırma yöntemini inceleyen çalışmada, belirgin deri fazlalığı ve feston adı verilen yanak üstü torbalanmalar yöntemin sınırları arasında gösterilmiştir.³ Bu nedenle her göz altı yakınmasının aynı ameliyatla düzeleceği varsayılmaz.

Takvim yaşı tek başına seçim ölçütü değildir. Muayenede hangi değişikliğin istendiği, bunun hangi dokuyla ilişkili olduğu ve ameliyatın bu hedefi karşılayıp karşılayamayacağı belirlenir. Karar verirken kesi yerini, iyileşme dönemini ve olası ek işlemleri de anlamak gerekir. Beklenen değişiklik kişiyi ikna etmiyorsa ameliyat olmamak da bir seçenektir.

Muayenede ne değerlendirilir?

Elmacık ve yanak: Elmacık çıkıntısı, yanak dokularının dağılımı, iki taraf arasındaki farklar ve deri fazlalığı incelenir. Doku elle yukarı taşındığında görünümün nasıl değiştiği değerlendirilir. Bu muayene, hangi dokunun görünümü etkilediğini anlamak içindir; ameliyat sonucunun birebir gösterimi sayılmaz.

Göz altı ve nazolabial bölge: Gözün iç köşesinden yanağa uzanan nazojugal oluk ile burun kenarından ağız köşesine uzanan nazolabial kıvrım ayrı incelenir. Bu bölgeler birbirine yakın olsa da aynı yapı değildir. Orta yüz çalışmalarında da elmacık çıkıntısı, nazojugal oluk ve nazolabial kıvrım ayrı sonuç bölgeleri olarak değerlendirilmiştir.⁶

Alt göz kapağı: Kapağın göze teması, gevşekliği, kenarının yüksekliği ve gözün kapanması değerlendirilir. Kuruluk, batma, sulanma veya daha önce geçirilmiş göz ameliyatı bildirilmelidir. Önceden göz yakınması olan kişilerde göz hekimi değerlendirmesinin önemi, alt kapakla ilişkili malar kaldırma çalışmasında da vurgulanmaktadır.⁷

Profil ve destek: Gözün öndeki konumu ile altındaki kemik ve yanak desteği birlikte incelenir. Gözün bu desteğe göre daha önde bulunduğu ilişki negatif vektör olarak adlandırılır. Bu, gözün dış köşesinin aşağı eğimli olmasıyla aynı şey değildir. Negatif vektörlü kişilerde kaldırmaya yağ enjeksiyonu eklenmesini araştıran çalışma, bu yapının planlamada ayrı ele alındığına örnektir.²

Geçirilmiş işlemler ve kesi alanları: Önceki yüz ve göz kapağı ameliyatları, dolgu, yağ enjeksiyonu, iple askı ve botulinum toksin uygulamaları bildirilmelidir. Mevcut izler, saç çizgisi, saç yoğunluğu ve kullanılacak erişim alanları incelenir. Ameliyat öncesindeki duyu ve mimik farkları kaydedilir; sonradan görülen her farkın yeni geliştiği varsayılmaz.

Ameliyat nasıl planlanır?

Elmacık ve yanak dolgunluğunda hangi değişiklik hedeflenir?

Hedef, mevcut yanak dokusunu yüzün bütünüyle uyumlu bir konuma taşımaktır. Elmacık üzerindeki dolgunluk ile alt kapak-yanak geçişi ayrı değerlendirilir. Daha yüksek veya daha dolgun bir yanak her yüz için aynı hedefi oluşturmaz.

Doku taşındığında belirli bir bölgede dolgunluk görünümü değişebilir; bu, o bölgeye yeni yağ dokusu eklendiği anlamına gelmez. Orta yüz yüksekliğini fotoğraftan ölçen araştırma, kendi ölçümünün üç boyutlu hacmi göstermediğini belirtmektedir.⁸ Muayenede de konum değişikliği ile hacim ihtiyacı birbirinin yerine kullanılmaz.

Nazolabial bölge ne ölçüde etkilenebilir?

Nazolabial kıvrımın görünümü planın bir parçası olarak değerlendirilir. Ancak hedef yalnız bu çizgiyi silmek değildir. Malar kaldırmaya ilişkin bir çalışmada, özellikle nazolabial bölgede deri fazlalığı bulunan bazı yüz yapılarında etkinin sınırlı kalabildiği anlatılmaktadır.⁷

Tespit yeri ve çekiş yönü farklı bölgeleri farklı biçimde etkileyebilir. 350 kişilik gözlemsel bir çalışmada, ortalama 24 aylık takipte temporal tespitin elmacık bölgesinde, orbital kenara tespitin ise nazojugal olukta daha belirgin yarar sağladığı bildirilmiştir.⁶ Bu bulgu, bir yöntemin her bölgede üstün olduğunu veya nazojugal sonuçların nazolabial kıvrım için de aynı olduğunu göstermez.

Orta yüz kaldırma mı, yüz germe mi gerekir?

Yanak ve alt kapak geçişi bu ameliyatın odağıdır. Çene hattındaki gevşeklik yüz germe, boyun derisi ve boyun kaslarına yönelik düzeltmeler ise boyun germe kapsamında ayrıca değerlendirilir. Bir lateral orta yüz askı çalışmasında da belirgin alt yüz sorununun yalnız o yöntemle yeterince düzelmeyebileceği belirtilmektedir.⁹

Bazı yüz germe yöntemleri orta yüzü de kapsar; işlemlerin sınırı yalnız kesi adına bakılarak çizilmez. Hangi bölgenin değiştirileceği ameliyat planında açıklanır. Şakak germe dış kaş ve şakak hedefiyle ayrı değerlendirilir. Alın germe, üst göz kapağı estetiği, alt göz kapağı estetiği ve badem göz estetiği de orta yüz kaldırmanın kendiliğinden bir parçası değildir.

Kirpik altı erişim nasıl kullanılır?

Kesi alt kirpiklerin hemen altındaki deriden yapılır. Bu yoldan alt kapak ve orta yüz dokularına ulaşılır. Deri fazlalığının nasıl ele alınacağı, dokuların serbestleştirileceği alan ve tespit noktaları önceden planlanır. Alt kapak erişimiyle yapılan malar kaldırma yöntemleri literatürde ayrı teknikler olarak tarif edilmiştir.⁷

Kesiye yakın olması nedeniyle alt kapak kenarının konumu özellikle önemlidir. Orta yüz dokusunu kaldırmak ile alt kapaktan deri çıkarmak aynı işlem değildir. Kapak kenarının göze uyumu ve desteği, yapılacak düzeltmeyle birlikte değerlendirilir.

Konjonktiva yoluyla erişim nasıl farklılaşır?

Konjonktiva, göz kapağının iç yüzünü örten dokudur. Bu yaklaşımda orta yüze alt kapağın iç yüzünden ulaşılır. Konjonktiva yoluyla, kasın altında ve kemik zarının önünde çalışılan bir orta yüz kaldırma yöntemi yayımlanmıştır.³ Dolayısıyla giriş yolunun adı tek başına hangi planda çalışıldığını anlatmaz.

Bu erişimin kendi kesisi dış kapak derisinde değildir. Deri fazlalığının çıkarılması gerekiyorsa bunun için ayrıca karar verilir. İç yüzeyden giriş yapılması, kapak konumu ve göz yüzeyinin takip edilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.⁴

Şakaktan endoskopik erişim nasıl yapılır?

Endoskop, ucunda kamera bulunan ve ameliyat alanının görüntülenmesine yardımcı olan bir alettir. Genellikle şakakta saçlı deri içindeki kesiden orta yüze ulaşmak için kullanılır. Dokular görüntüleme altında serbestleştirilir ve planlanan konumda dikişle tespit edilir.

Literatürde şakak yoluyla endoskopik erişimde farklı tespit biçimleri tarif edilmiştir.¹⁰ Endoskop kullanılması ile tespit yöntemi aynı karar değildir. Burada anlatılan uygulamada tespit dikişle yapılır. Şakaktan ulaşılması, her kişide ayrıca kaş kaldırılacağı anlamına gelmez.

Ağız içi erişim ne sağlar?

Ağız içindeki üst dudak ile diş eti arasındaki bölgeden orta yüz dokularına ulaşılır. Bu erişim, yapılacak serbestleştirmeye göre şakak yoluyla birlikte de kullanılabilir. Ağız içi erişimin endoskop yardımlı orta yüz kaldırmayla birlikte tarif edildiği yayın bulunmaktadır.⁴

Ağız içi kesi kullanıldığında bakım planına ağız bakımı ve beslenme düzeni eklenir. Bu yol, her ameliyatta gerekli bir ek kesi olarak düşünülmez. Hangi erişimlerin birlikte kullanılacağı, hedeflenen bölgeye göre belirlenir.

Cerrahi askı ve tespit ne işe yarar?

Serbestleştirilen dokular dikişlerle hedeflenen konumda tutulur. Tespit yeri, çekiş yönü ve dokunun ne kadar taşınacağı birlikte planlanır. Dikişle askı, kirpik altı, konjonktiva veya endoskopik erişimin ardından yapılan tespit aşaması olabilir.⁶⁹

Burada sözü edilen cerrahi askı, dokular serbestleştirilmeden deriden geçirilen iple askı uygulamasıyla aynı işlem değildir. Ayrıca içeride dokuyu taşıyan tespit dikişleri ile kesi kenarlarını kapatan dikişler farklı görevler görür. Kesi kapatılırken eriyen veya alınması gereken dikiş kullanılabilir.

Alt göz kapağına ayrıca destek gerekir mi?

Kantopeksi ve kantoplasti, gözün dış köşesi ile alt kapağın desteğine yönelik işlemlerdir. Hangisinin gerekeceği kapak gevşekliği, mevcut konum, önceki ameliyatlar ve yapılacak düzeltmeyle birlikte değerlendirilir. Alt kapak desteği muayeneye bağlı ayrı karardır.

Belirli bir malar kaldırma serisinde lateral kapak desteği yöntemin bir parçası olarak uygulanmıştır.⁷ Bu, her orta yüz kaldırmada aynı desteğin gerektiğini göstermez. Desteğin amacı ile göz köşesinin biçimini değiştirme isteği de birbirinden ayrılmalıdır.

Yağ enjeksiyonu ne zaman eklenebilir?

Yağ enjeksiyonu, hacim eklemek amacıyla aynı seansta yapılabilir. Kaldırmanın hedefi dokunun konumunu düzenlemek, yağ enjeksiyonunun hedefi ise ihtiyaç görülen bölgeye hacim sağlamaktır. Birlikte yapılıp yapılmayacağı muayenede belirlenir.

Negatif alt kapak vektörü bulunan 56 kişilik randomize çalışmada, yalnız orta yüz kaldırma ile kaldırmaya yağ enjeksiyonu eklenmesi karşılaştırılmıştır. Ortalama 2,1 yıllık takipte birleşik işlem grubunda FACE-Q değerlendirmelerinin daha iyi olduğu bildirilmiştir.² Çalışmada yalnız yağ enjeksiyonu yapılan bir grup yoktur; bu sonuç iki yöntemin eşdeğer olduğunu veya herkese birlikte yapılması gerektiğini göstermez.

İki tarafa aynı düzeltme mi yapılır?

Yanak konumu, kapak desteği ve deri fazlalığı iki tarafta aynı olmayabilir. Düzeltmenin yönü ve miktarı bu farklarla birlikte planlanır. Başlangıçtaki asimetri kaydedilir; tam simetri sözü verilmez.

Ameliyattan sonra asimetri veya ek düzeltme ihtiyacı oluşabilir.¹ Erken şişlik farkı ile iyileşme tamamlandıktan sonra kalan konum farkı ayrı değerlendirilir.

Ameliyata nasıl hazırlanılır?

Sigara ve nikotin: Sigara, ameliyat sonrası yara iyileşmesi sorunları açısından bir risk etkenidir. Sigara dışındaki nikotin ürünlerine özgü cerrahi veri ise azdır. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği'nin uygulama başvuru belgesinde, elektronik sigara kullanımı ile cerrahi riskler konusunda klinik veri eksikliği bulunduğu, ancak nikotinin kan akımını azalttığı bilindiği için elektronik sigaranın ve diğer nikotin ürünlerinin olası bir risk etkeni sayıldığı belirtilmektedir.¹¹ Bu nedenle ameliyattan en az 1 ay önce sigaranın, elektronik sigaranın ve nikotin içeren diğer ürünlerin bırakılması, ameliyattan sonra da iyileşme tamamlanıncaya kadar kullanılmaması önerilir. Aşağıdaki çalışmalar sigara bırakmaya ilişkindir; sonuçları bütün nikotin ürünleri için aynı risk azalmasının gösterildiği anlamına gelmez. 6 randomize çalışma ile 15 gözlemsel çalışmanın birleştirildiği bir incelemede, bırakılan her haftanın yararı artırdığı ve en az 4 hafta bırakılan çalışmaların daha kısa sürelilere göre belirgin biçimde daha iyi sonuç verdiği gösterilmiştir.¹² Sistematik derlemelerin bir arada değerlendirildiği bir çalışmada, ameliyattan en az 4 hafta önce başlayan ve birden fazla davranışsal destek görüşmesi ile ilaç tedavisini birlikte içeren bırakma girişimlerinin komplikasyonları azalttığı bildirilmiştir. Aynı çalışmada, ameliyata 4 haftadan fazla süre kala başlatılsa bile tek bileşenli girişimlerin bırakma oranını artırdığı ancak komplikasyonları azaltmadığı belirtilmektedir.¹³ Daha kısa süreler de yararsız değildir: farklı ameliyatlar geçiren erişkinleri kapsayan 55 çalışmalık bir meta analizde, sigara içmeye devam edenlerle karşılaştırıldığında ameliyattan en az 2 hafta önce bırakanlarda akciğer komplikasyonu riskinin göreli olarak yüzde 27, en az 4 hafta önce bırakanlarda yüzde 29 daha düşük olduğu bildirilmiştir.¹⁴ Yani süre uzadıkça yarar artmaktadır; geç kalınmış olması bırakmayı anlamsız kılmaz. Uygulanan süre ve nikotin politikası hekimden hekime değişebilir.

Eşlik eden hastalıklar: Şeker hastalığı ve tansiyonun ameliyat öncesinde düzene girmiş olması beklenir. Vücutta aktif bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenir.

İlaçlar: Kan sulandırıcılar ve bazı bitkisel ürünler kanamayı artırabilir. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi söylemeniz gerekir. Reçeteli ilaçlar kendi kararınızla bırakılmamalıdır.

Tetkik ve anestezi değerlendirmesi: Genel sağlık durumuna ve anestezi değerlendirmesine göre gerekli tetkikler belirlenir. Daha önce anesteziyle ilgili bir sorun yaşandıysa veya ilaç alerjisi varsa bildirilmelidir. Açlık ve ilaçların ameliyat günü nasıl kullanılacağı konusunda verilen talimata uyulur.

Göz ve geçmiş işlemler: Göz yakınmaları, kullanılan damlalar, kontakt lens kullanımı ve önceki göz kapağı ameliyatları bildirilir. Mevcut kapak sorunu veya göz yüzeyi yakınması varsa değerlendirme ameliyat öncesinde tamamlanır.⁷ Önceden yapılmış işlemlerin bölgesi ve zamanı mümkün olduğunca açık belirtilir.

Ev ve ulaşım hazırlığı: Taburculukta eve dönüş için refakatçi ayarlanır. Kontrollerin zamanı, ilk günlerde ihtiyaç duyulabilecek yardım ve işten ayrılma planı önceden düzenlenir. Ameliyat alanının hazırlığı için ameliyat ekibinin yönlendirmesi alınır; evde kendiliğinden tıraş veya kesi hazırlığı yapılmaz.

İyileşme süreci nasıldır?

Aşağıdaki takvim orta yüz kaldırma için kullanılan klinik çerçevedir. Yapılacak işlem, işin fiziksel yükü ve iyileşmenin gidişi süreleri değiştirebilir. Başka yüz işlemleri eklenirse takvim ayrıca değerlendirilir.

• Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve 1-2 saat sürer.
• Hastanede kalış 1 gece olarak planlanır.
• İlk kontrol ilk hafta içinde yapılır.
• Alınması gereken dikişler 1 hafta sonra, kesi kontrol edilerek çıkarılır. Eriyen dikişler de kullanılabilir.
• Masa başı işe dönüş için 1 hafta planlanır.
• Araç kullanımı için 1-3 gün aralığı değerlendirilir; güvenli sürüş koşulları sağlanmadan araç kullanılmaz.
• Spora dönüş 2-4 hafta içinde, yapılan spora göre aşamalı olarak planlanır.
• Günlük hayata tam dönüş için 4 hafta öngörülür.

Morluğun geçmesi için 7-10 gün, belirgin ödemin geçmesi için 2 hafta öngörülür. Bu aralıklar herkesin aynı gün aynı görünüme ulaşacağı anlamına gelmez. İşe dönebilecek durumda olmak, bütün morluk ve şişliğin kaybolmasından önce mümkün olabilir.

Yanakta hafif şişlik ne kadar sürebilir?

Belirgin ödemin azalması ile yanaktaki hafif şişliğin tamamen geçmesi ayrı aşamalardır. Şekil 2-3 ay içinde değerlendirilebilir hâle gelir; yanaktaki hafif şişlik ise 3-4 aya kadar sürebilir. Bu nedenle şeklin değerlendirilmesi, o gün bütün şişliğin bitmiş olduğu anlamına gelmez.

Alt kapak ve daha geniş yüz işlemleriyle birlikte yapılan orta yüz kaldırma serisinde de erken ödem ile daha uzun süren şişlik ve sertlik ayrı değerlendirilmiştir.¹⁵ Şişliğin gidişi, kullanılan erişim ve kapak bulguları kontrollerde birlikte izlenir. Artan, ağrılı veya belirgin biçimde tek taraflı şişlik yalnız iyileşme süresiyle açıklanmaz.

Ameliyattan sonra nelere dikkat edilir?

Aşağıdakiler genel çerçevedir. Size verilen talimat farklıysa hekiminizin talimatı geçerlidir.

Strip ve kontrol: Pansuman veya bandaj kullanılmaz. Ameliyat sonunda dış kesi hattına strip adı verilen yara kapatma şeritleri yapıştırılır; bunlar uygun aralıklarla değiştirilebilir. Dren kullanılmaz. Şeritlerin bakımı ve değişimi için verilen talimata uyulur; kendiliğinden farklı bir pansuman uygulanmaz. Ağız içi ve konjonktiva kesilerinin bakımı ayrıca düzenlenir.

Uyku: Baş yükseltilerek dinlenilir. Bu pozisyonun ve fiziksel zorlanmadan kaçınmanın ne kadar sürdürüleceğini hekim belirler. Kesiye baskı yapmayan bir yatış tercih edilir. Yan veya yüzükoyun yatmaya dönüş, kesi ve şişliğin durumuna göre değerlendirilir.

Soğuk uygulama: Ameliyat alanına, baskı yapmayacak biçimde soğuk uygulanır. Uygulamanın biçimi ve süresi hekimin talimatına göre belirlenir.

Duş, yara ve pansuman: Duşa ne zaman girilebileceği kullanılan pansumana göre değişir. Deride kesi varsa, izin verildiğinde yara ovulmadan duş alınabilir ve bölge nazikçe kurulanır. Küvet, havuz ve deniz için yaranın tamamen kapanması beklenir.

Bu ameliyatta dış kesi hattındaki striplerin suyla teması için verilen talimat izlenir. Aşağıdaki saç yıkama bilgisi şakakta saçlı deri kesisi kullanılan durumlar içindir.

Saç yıkama: İlk saç yıkamanın zamanı, iyileşme durumuna göre hekimin söylediği biçimde belirlenir. Herkes için sabit bir gün yoktur. Saç yıkanırken kesi hattı ve şeritler için verilen bakım talimatı izlenir. Saç boyası, kuaför işlemleri veya kesi çevresine ürün uygulama için de önce uygunluk değerlendirilir.

Ağız içi bakım: Ağız içi erişim kullanıldıysa günde 4-6 kez gargara yapılır. Beslenmeye sıvıyla başlanır, ardından yumuşak gıdayla devam edilir. Bu düzenin süresi ve ayrıntıları hekimin talimatına göre değişir; herkes için aynı geçiş günü belirlenmez.

Göz bakımı: Kirpik altı veya konjonktiva kesisi yapıldıysa göz damlası verilir ve talimata uygun kullanılır. Kontakt lense dönüş, göz yüzeyi ve iyileşme değerlendirilerek belirlenir; sabit bir süre yoktur. Yeni bir damla veya göz çevresi ürünü kendiliğinden başlanmaz. Gözleri kapatmada güçlük ya da giderek artan göz yakınması bildirilir.

Hareket: Baş aşağı eğilme, ıkınma ve ağır kaldırma gibi zorlanmalar erken dönemde sınırlanır. Kesi bölgesini gerecek veya sürtecek hareketlerden kaçınılır. Kendinizi iyi hissetseniz de zorlayıcı etkinliklere birden dönmeyin. Gün içindeki hareket ve dinlenme, taburculukta verilen plana göre düzenlenir.

Ağrı: Yanakta ve göz çevresinde hassasiyet, gerginlik ve ağrı olabilir.⁵ Verilen ağrı kesiciler talimata uygun kullanılır. Ağrının giderek artması, özellikle tek tarafta belirginleşmesi veya göz ağrısıyla birlikte olması beklenerek izlenmemelidir. Yeni bir ağrı kesici veya ek ilaç kullanılacaksa ameliyat ekibine bildirilir.

İşe ve spora dönüş: Masa başı işe dönüş için 1 hafta ayrılır; ağır fiziksel işlerde iyileşme ayrıca değerlendirilir. Spora dönüş 2-4 hafta içinde aşamalıdır. Hafif etkinlikle başlanır; başı uzun süre aşağıda tutan, ıkınmayı gerektiren veya ameliyat alanına darbe riski taşıyan hareketler için hekimin onayı beklenir. Günlük hayata tam dönüş için verilen 4 hafta, kesi izinin olgunlaşmasının da bittiği anlamına gelmez.

Araç kullanımı: 1-3 gün içinde araç kullanmaya dönüş değerlendirilebilir. Anestezinin dikkat ve refleksler üzerindeki etkileri geçmiş olmalı; görme sorunu, baş dönmesi veya uyku hâli yapan ağrı kesici kullanımı bulunmamalıdır. Başınızı çevirebilmeli, trafiği rahatça izleyebilmeli ve ani manevraları ağrısız yapabilmelisiniz. Bu koşullar sağlanmadıysa takvim dolmuş olsa da araç kullanılmaz. Taburculukta eve dönüş refakatçiyle yapılır.

Cinsel yaşam: Günlük hareketler belirgin ağrı oluşturmamaya başladığında ve kendinizi rahat hissettiğinizde dönüş değerlendirilebilir. Baş, yanak ve göz çevresine baskıdan, kesi hattını geren hareketlerden ve belirgin zorlanmadan kaçınılır. Sabit bir gün yerine iyileşmenin gidişi ve hekimin önerisi esas alınır.

Sigara: Sigara ameliyattan sonra da yara iyileşmesini bozar; iyileşme tamamlanana kadar sigara ve nikotin içeren ürünler kullanılmamalıdır.

Normal olan bulgular: Yanak ve göz çevresinde şişlik, morluk, hassasiyet ve gerginlik; göz altında uyuşma veya farklı hissetme olabilir.⁵ Hafif bir bulgunun varlığından çok nasıl değiştiği önemlidir. Azalmak yerine artan şişlik, ilerleyen ağrı veya yeni görme sorunu olağan iyileşme diye değerlendirilmemelidir.

İzler nasıl değişir?

Kesi yerine göre iz nerede kalır?

Kirpik altı erişimde alt kapağın derisinde, şakak erişiminde saçlı derinin içinde kesi izi bulunur. Konjonktiva ve ağız içi erişimlerin kendi kesileri iç yüzeylerdedir. Birden fazla yol kullanıldıysa izler de kullanılan kesilere göre değerlendirilir.³⁴

Dış kesilerin belirgin iz bırakması mümkündür.¹ İzin olgunlaşması için 6 ay ile 1 yıl arasında bir süreç öngörülür. Erken dönemde kızarık, sert veya daha belirgin duran kesi hattı bu süreçte değerlendirilir. İzin son görünümü, ilk kontroldeki görünüm üzerinden kesinleştirilmez.

Kirpik altı izinde silikon jel ve masaj önerilir. Bunlara ne zaman başlanacağı ve nasıl uygulanacağı kesi iyileşmesine göre hekim tarafından belirlenir. Saçlı deri izinde ise silikon jel, silikon bant ve masaj önerilmez. Konjonktiva ve ağız içi erişimlerin kesileri iç yüzeylerde olduğu için bu bakım onlara uygulanmaz. Kesi bakımında hekimin verdiği plan izlenir; hekimin önerdiği iz masajı dışında bölge ovalanmaz ve kabuklar koparılmaz. Kesi açılması, akıntı veya artan hassasiyet varsa yalnız iz olgunlaşmasının bir parçası sayılmaz, değerlendirme istenir.

Saçlı deri kesisi varsa saç kaybı olabilir mi?

Kesi çevresinde saç kaybı, orta yüz kaldırmanın bildirilen riskleri arasındadır.¹ Saç yoğunluğu ve izin yeri, saçlı deri kesisi planlanırken birlikte değerlendirilir. Saçın izi örtmesi, izin olmadığı anlamına gelmez.

Saç yıkanırken veya taranırken kesi hattı zorlanmaz. Yeni bir seyrelme fark edilirse kontrolde gösterilir; nasıl ilerlediği ve iz ile ilişkisi değerlendirilir.

Riskler ve komplikasyonlar

Riskler kesi yolu, serbestleştirilen alan, kapak desteği ve birlikte yapılan işlemlerle birlikte ele alınır. Araştırmalardaki farklı yöntemler ve hasta grupları aynı ameliyatmış gibi birleştirilmez.³⁷ Muayenede, kişinin planında hangi risklerin özellikle önemli olduğu açıklanır.

Alt göz kapağı ve göz yüzeyiyle ilgili sorunlar

Alt kapağın aşağı çekilmesine retraksiyon, kenarının dışa dönmesine ektropiyon denir. Göz akının daha fazla görünmesi ektropiyonla aynı şey değildir. Alt kapak konum bozukluğu orta yüz ve kapak cerrahisinde bildirilen sorunlar arasındadır.⁴

Kemozis, göz yüzeyini örten konjonktivanın şişmesidir. Alt kapakla birlikte yapılan orta yüz kaldırma sonrasında kemozis ve kuruluk gelişebilir.¹¹⁵ Kapak kapanmasına ilişkin yakınmalar da görülebilir.⁴ Yanaktaki şişlik ile göz yüzeyindeki bu değişiklik ayrı değerlendirilir.

Önceden kapak sorunu bulunan bir kişiye yapılan düzeltme ile ilk kez estetik amaçla yapılan ameliyatın sonuçları da aynı gruptan gelmez. Le Louarn'ın serisi hem estetik malar kaldırma hem de mevcut kapak retraksiyonu için yapılan ameliyatları içermektedir.⁷ Bu tür serilerden herkese uygulanabilecek tek bir kapak riski çıkarılmaz.

Duyu değişikliği ve yüz siniri dallarıyla ilgili sorunlar

Duyu: İnfraorbital sinir, alt kapak, yanak, burun yanı ve üst dudak bölgesinden duyu taşır. Yüz kaslarını hareket ettiren sinirden farklıdır. Orta yüz serbestleştirilirken veya tespit edilirken bu sinirin dallarının çalışma alanına yakın olduğu anatomik araştırmada gösterilmiştir.¹⁶ Uyuşma veya dokunmayı farklı hissetme, muayenede yüz hareketlerinden ayrı incelenir.

Yüz siniri: Yüz sinirinin zigomatik ve bukkal dalları göz çevresi, yanak ve üst dudak kaslarının hareketinde rol alır. Temporal, diğer adıyla frontal dal ise alın ve kaş hareketiyle ilişkilidir. Ameliyat alanındaki motor dalların etkilenmesi yüz hareketlerinde güçsüzlük veya asimetriye yol açabilir.⁴

Ağız içi erişim ve endoskop yardımıyla orta yüz kaldırmanın alt kapak yağının yeniden konumlandırılmasıyla birlikte yapıldığı 6 kişilik seride, 1 kişide geçici zigomatik ve frontal dal güçsüzlüğü bildirilmiştir. Bu kişide hareketin takipte düzeldiği belirtilmektedir.⁴ Seride başka yüz işlemleri de vardır; bu küçük gruptan genel bir yüzde veya herkes için kesin düzelme süresi çıkarılmaz. Yeni hareket kaybı olduğunda düzelmesini beklemek yerine değerlendirme istenir.

Ödem, şekil ve simetriyle ilgili sorunlar

Şişlik ve gerginliğin seyri iki tarafta farklı olabilir. Yanaktaki hafif şişliğin daha uzun sürmesi, giderek artan veya ağrıyla belirginleşen şişliği olağan kabul etmek için gerekçe değildir. Alt kapakla birlikte daha geniş kaldırma yapılan çalışmada, erken ve geç dönem bulguları ayrı değerlendirilmiştir.¹⁵

Asimetri, beklenen değişikliğin sağlanamaması veya ek düzeltme gereksinimi oluşabilir.¹ Tespit edilen dokunun konumu, kalan hacim farkı ve iyileşen iz birlikte değerlendirilir. Dikişle askıya ilişkin çalışmanın sonuçları da medial ve lateral bölge ile birlikte kapak ameliyatı yapılıp yapılmadığına göre farklılaşmaktadır.⁹

Kanama, enfeksiyon ve yara sorunları

Kanama ve hematom: Ameliyat alanında kan birikmesi, şişlik ve gerginlik oluşturabilir.⁵ Özellikle tek tarafta hızla artan şişlik veya giderek şiddetlenen ağrı varsa kontrol zamanı beklenmez. Muayene sonucuna göre ek müdahale gerekebilir.

Enfeksiyon ve yara: Enfeksiyon ve sıvı birikimi gelişebilir.⁵ Kızarıklığın yayılması, akıntı, ateş veya kesi kenarlarının açılması durumunda hekim değerlendirmesi gerekir. Ağız içi kesi kullanıldıysa bu bölgedeki yakınmalar da bildirilir. Enfeksiyondan korunma ve gerektiğinde tedavi, kişinin durumuna göre belirlenir; herkes için aynı ilaç planı yoktur.

Anestezi ve genel cerrahi riskler

Genel anesteziye ilişkin değerlendirme sağlık öyküsüyle birlikte yapılır. Daha önce yaşanmış anestezi sorunları ve ilaç alerjileri bildirilir. Alınacak önlemler kişinin durumuna göre planlanır.

Pıhtı: Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması ve bu pıhtının akciğere gitmesi ciddi bir durumdur. Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.

Pıhtıdan korunma yaklaşımı kişinin riskine ve yapılacak ameliyata göre belirlenir. Kullanılacak önlemler taburculuk ve bakım planında açıklanır. Reçete edilmemiş kan sulandırıcı başlanmaz; mevcut bir tedavi de kişinin kendi kararıyla değiştirilmez.

Yanakların konumu zamanla yeniden değişir mi?

Ameliyat yaşlanma sürecini durdurmaz; görünüm zaman içinde değişmeye devam eder.¹ Yanak konumunun korunması, bölgesel dolgunluk ve alt kapak görünümü aynı sonuç ölçüsü değildir. Uzun dönem değerlendirmede bunların ayrı izlenmesi gerekir.

Shtraks ve arkadaşlarının 143 hastalık serisinde, hastaların tamamına transkonjonktival alt kapak ameliyatı, 133'üne yağ transferi ve 130'una, yani yüzde 90,9'una aynı seansta endoskopik kaş kaldırma yapılmıştır. Bu birleşik işlemleri geçiren hastaların 5-15 yıllık takip grubunda, orta yüz yüksekliğini fotoğraf üzerinden değerlendiren WIZDOM-MC ölçümünde ameliyat öncesine göre medyan 2,1 mm azalma bildirilmiştir.⁸

Bu sayı, yalnız orta yüz kaldırmanın etkisi olarak ayrılamaz; birlikte yapılan işlemlerin bulunduğu serinin sonucudur. Ölçüm, kişinin yanağının ne kadar hacim kazandığını veya nazolabial kıvrımın ne kadar azaldığını göstermez. Aynı çalışmada yanak dolgunluğu değerlendirmelerinin uzun dönem seyri de yükseklik ölçümünden farklıdır.⁸ Bu nedenle sonuç için herkese aynı yıl veya milimetre sözü verilmez.

Ek düzeltme düşünülürse mevcut yanak konumu, kapak işlevi, hacim, iz ve kişinin beklentisi birlikte değerlendirilir. Erken şişlik ile daha sonra gelişen değişiklik ayırt edilir; karar yalnız tek bir fotoğrafa bakılarak verilmez.

Sonuçtan ne beklenebilir?

Hedef, yanak dokusunun konumunu ve alt kapak-yanak geçişini kişinin yüzüyle birlikte değerlendiren bir düzeltmedir. Nazolabial bölge, hacim ihtiyacı ve alt kapak desteği ameliyat öncesinde ayrı tanımlanır. Böylece hangi değişikliğin kaldırmayla, hangisinin ek işlemle hedeflendiği anlaşılır.

Konjonktiva yoluyla yapılan belirli bir kaldırma yönteminin 124 kişilik geriye dönük serisinde, medyan 56 aylık takipte 2 kişide farklı ek düzeltmeler bildirilmiştir.³ Bu veri yönteme ve seçilmiş hasta grubuna aittir; tüm erişimler için bir başarı veya yeniden ameliyat oranı olarak kullanılmaz.

Şekil 2-3 ay içinde değerlendirilebilir hâle gelirken yanaktaki hafif şişlik 3-4 aya kadar devam edebilir. Sonuç değerlendirmesi yalnız dolgunluk üzerinden yapılmaz; kapak kapanması, mimik, duyu, iki tarafın uyumu ve kesi de izlenir.

Ne zaman hekime başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda planlanan kontrolü beklemeyin:

• Yanakta veya göz çevresinde, özellikle tek tarafta hızla artan şişlik ve gerginlik
• Azalmak yerine artan veya verilen ağrı tedavisine rağmen belirginleşen ağrı
• Ateş, yayılan kızarıklık veya kesi hattından akıntı
• Yaranın açılması veya durmayan kanama
• Yeni gelişen yüz hareketi kaybı ya da belirgin hareket farkı
• Gözleri kapatmada güçlük, alt kapak kenarında yeni konum değişikliği veya giderek artan göz yakınması

Artan şişlik, şiddetli ağrı, ateş ve kesi akıntısı orta yüz kaldırma sonrasında erken değerlendirme gerektiren bulgulardır.⁵ Ani görme azalması, görme kaybı veya şiddetli göz ağrısında acil değerlendirme gerekir; rutin kontrol günü beklenmez.

Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı da acildir. Özellikle ani solunum ya da görme sorunu varsa hekime ulaşmaya çalışırken acil değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bu yazıdaki sayılar hakkında

Ameliyat, hastanede kalış, dikişlerin alınması, işe ve etkinliklere dönüş süreleri ile morluk, ödem, şeklin değerlendirilmesi ve izin olgunlaşması için verilen aralıklar klinik uygulama çerçevesidir. Ağız içi bakımdaki gargara sıklığı da uygulama talimatıdır. Bunlar araştırmaların bütün hastalara uygulanacak sonuçları olarak sunulmamaktadır.

Araştırmalarda kişi ve göz kapağı sayıları farklı birimlerdir. Fotoğraftan ölçülen mesafe, hacim ve kişinin bildirdiği sonuç puanı da aynı şeyi ölçmez. Birlikte kapak, kaş veya yağ enjeksiyonu işlemi yapılan grupların sonucu yalnız orta yüz kaldırmaya bağlanmaz.⁸²

Sigara bırakmaya ilişkin çalışmalar farklı ameliyatları kapsamaktadır. Bu çalışmaların göreli risk azalmaları, orta yüz kaldırmaya özgü bir komplikasyon yüzdesi veya bütün nikotin ürünleri için ayrı ayrı kanıtlanmış etki anlamına gelmez.

Kaynaklar

1. International Society of Aesthetic Plastic Surgery. Midface Lift (Cheek Lift). Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

2. Barone M, Cogliandro A, Salzillo R, ve ark. Midface Lift Plus Lipofilling Preferential in Patients with Negative Lower Eyelid Vectors: A Randomized Controlled Trial. Aesthetic Plast Surg. 2021;45(3):1012-1019. doi:10.1007/s00266-020-01971-0 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

3. Seitz IA, Llorente O, Few JW. The transconjunctival deep-plane midface lift: a 9-year experience working under the muscle. Aesthet Surg J. 2012;32(6):692-699. doi:10.1177/1090820X12452292 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

4. Mofid MM. A novel technique for repositioning lower eyelid fat via the transoral approach in association with midface lift. Aesthetic Plast Surg. 2011;35(4):563-568. doi:10.1007/s00266-011-9665-4 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

5. Cleveland Clinic. Cheek Lift. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

6. Pascali M, Botti C, Cervelli V, ve ark. Midface rejuvenation: a critical evaluation of a 7-year experience. Plast Reconstr Surg. 2015;135(5):1305-1316. doi:10.1097/PRS.0000000000001189 ↩ ↩² ↩³

7. Le Louarn C. Concentric Malar Lift in the Management of Lower Eyelid Rejuvenation or Retraction: A Clinical Retrospective Study on 342 Cases, 13 Years After the First Publication. Aesthetic Plast Surg. 2018;42(3):725-742. doi:10.1007/s00266-018-1079-0 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

8. Shtraks JP, Fundakowski C, Yu D, ve ark. Investigation of the Longevity of the Endoscopic Midface Lift. JAMA Facial Plast Surg. 2019;21(6):535-541. doi:10.1001/jamafacial.2019.1015 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

9. Byun JS, Kim KK. Cutaneous Layer and SMAS Suspension (CaSS) Lift as a Minimally Invasive Lateral Midface Lift. J Craniofac Surg. 2024;35(2):378-383. doi:10.1097/SCS.0000000000009817 ↩ ↩² ↩³

10. Saltz R, Ohana B. Thirteen years of experience with the endoscopic midface lift. Aesthet Surg J. 2012;32(8):927-936. doi:10.1177/1090820X12462714 ↩

11. American Society of Plastic Surgeons. Managing the risks of smoking in plastic surgery patients. Practice reference, 9 Ekim 2024. Erişim tarihi: 5 Eylül 2026. plasticsurgery.org ↩

12. Mills E, Eyawo O, Lockhart I, Kelly S, Wu P, Ebbert JO. Smoking cessation reduces postoperative complications: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2011;124(2):144-154.e8. doi:10.1016/j.amjmed.2010.09.013 ↩

13. Fiddes RA, McCaffrey N. Preoperative smoking-cessation interventions to prevent postoperative complications: a quality assessment and overview of systematic review evidence. Anesth Analg. 2025;140(6):1377-1387. doi:10.1213/ANE.0000000000007187 ↩

14. Tang E, Rodriguez RM, Srivastava A, ve ark. Impact of short duration smoking cessation on post-operative complications: a systematic review and meta-analysis. J Clin Anesth. 2025;106:111967. doi:10.1016/j.jclinane.2025.111967 ↩

15. Nural H. Vertical Space Lift: Transcutaneous Lower Blepharoplasty, Subperiosteal Midface Lift, and Lower Face Lift: A Novel Technique of Buccal Fat Suspension to Medial Infraorbital Rim. Aesthet Surg J Open Forum. 2022;4(1):ojab038. doi:10.1093/asjof/ojab038 ↩ ↩² ↩³

16. Doumit G, Gharb BB, Rampazzo A, ve ark. Surgical anatomy relevant to the transpalpebral subperiosteal elevation of the midface. Aesthet Surg J. 2015;35(4):353-358. doi:10.1093/asj/sju106 ↩