Meme dikleştirme

Meme dikleştirme, sarkmış memenin fazla derisi alınarak meme dokusunun yukarı taşınması ve yeniden şekillendirilmesidir. Bu ameliyat tıbbi olarak mastopeksi olarak adlandırılır. Bu yazıda ameliyatın ne olduğunu, kimler için uygun olduğunu, deride nasıl bir iz kalacağını, büyütmeyle birlikte yapılıp yapılamayacağını, ameliyatsız yöntemlerin kanıt durumunu, hangi risklerin bulunduğunu, sarkmanın tekrarlayıp tekrarlamadığını ve emzirmeye dair bilinenleri bulacaksınız.

Meme dikleştirme nedir?

Memenin sarkması, meme dokusunun ve derinin yer çekimi, gebelik, emzirme, kilo değişimleri ve yaşlanmayla birlikte aşağı inmesidir.

Sarkma tek bir biçimde olmaz. Gerçek pitozda meme başı ve areola aşağı doğru yer değiştirmiştir. Psödoptoz ve glandüler pitozda ise meme başı meme altı kıvrımının üzerinde kalabilirken meme dokusu alt bölgede birikir. Bu ayrım plan açısından önemlidir; meme başının konumu tek başına yapılacak ameliyatı belirlemez.

Dikleştirme yalnızca deri çıkarmak değildir. Ameliyat sırasında meme dokusu yeniden dağıtılabilir, katlanabilir, yukarı taşınabilir ve kendi dokusuyla öne çıkıntı oluşturacak biçimde şekillendirilebilir; gerektiğinde sınırlı miktarda azaltılabilir.

Ameliyatın ne olmadığını da söylemek gerekir. Dikleştirme hacim ekleme ameliyatı değildir. Hacim de isteniyorsa meme büyütme ile birlikte planlanır; belirgin sarkmada tek başına implant memeyi güvenilir biçimde yukarı taşımaz ve dokunun taşıyabileceğinden ağır bir implant sarkmayı ve doku gerilimini artırabilir.

Dikleştirme ile meme küçültme arasındaki ayrım yalnızca doku çıkarılıp çıkarılmamasına bağlı değildir. Belirleyici olan ameliyatın temel amacı, çıkarılan hacim ve büyük memeye bağlı fiziksel yakınmaların bulunup bulunmadığıdır. Büyük ama şikayet oluşturmayan bir memede hacim korunarak ya da sınırlı azaltmayla dikleştirme yapılabilir; şikayet oluşturan büyüklükte ve anlamlı hacim azaltma hedefleniyorsa meme küçültme öne çıkar.

Kimler için uygundur?

Meme dikleştirme için en sık başvuru nedenleri gebelik ve emzirme sonrasında memenin sarkması, belirgin kilo verme sonrasında deri fazlalığı, iki meme arasında yükseklik farkı ve meme başının aşağı ve dışa dönmesidir.

Bazı durumlarda ameliyat ertelenebilir ya da önce altta yatan problem çözülmelidir:

• Gebelik ve emzirme dönemi. Memenin hacmi ve derisi bu dönemde değişkendir
• Kilo verme sürecinin sürüyor olması. Hedef kiloya ulaşılması beklenir
• Vücutta aktif bir enfeksiyon bulunması
• Meme dokusunda değerlendirilmemiş ya da tedavisi tamamlanmamış bir bulgu olması
• Sigara kullanımı. Bırakılması için gereken süre aşağıda ayrıca anlatılmaktadır

Belirgin kilo verme sonrasında memede yalnız sarkma değil, hacim kaybı da bulunabilir. Masif kilo kaybı sonrası kendi dokusuyla meme şekillendirmeyi inceleyen, 12 çalışmadan 79 hastanın toplandığı bir derlemede bu özel grupta sarkmanın yanında hacim eksikliğinin de sık bulunduğu ve dikleştirmenin çoğu zaman hacim ekleyen bir işlemle birlikte planlandığı bildirilmektedir.¹ Bu gözlem masif kilo kaybı geçirmiş hastalara aittir, bütün dikleştirme adaylarına genellenemez. Birden çok bölgede deri fazlalığı varsa sıralama ve zamanlama kilo verme sonrası vücut şekillendirme planının konusudur.

Yakın zamanda gebelik düşünülüyorsa ameliyatın ertelenmesi mantıklıdır. Gebelik ve emzirme, elde edilen şekli yeniden değiştirebilir.

Muayenede ne değerlendirilir?

Muayenede önce beklenti değerlendirilir. Kişinin ne istediği, bu isteğin ne zamandır sürdüğü ve daha önce nelerin düşünüldüğü sorulur.

Sonra ölçüm yapılır. Şunlar birlikte değerlendirilir:

• Meme başı ve areolanın konumu ile taşınacağı mesafe
• Dikey ve yatay deri fazlalığı
• Meme hacmi ve taban genişliği
• Meme dokusunun dağılımı ve alt bölgenin uzunluğu
• Deri ve meme dokusunun kalitesi
• Üst bölgedeki boşluk
• İki meme arasındaki fark
• Önceki ameliyatlar ve izler
• Hacim eklenmesi ya da azaltılması gerekip gerekmediği
• Gebelik ve emzirme planı

Yapılacak ameliyat bu etkenlerin tamamı birlikte değerlendirilerek planlanır; tek bir ölçüye bakılarak belirlenmez.

Meme hacminin yeterli olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. Deri fazlalığının yanında hacim kaybı da varsa yalnızca dikleştirme yapmak memeyi yukarı taşır, ancak üst bölgede istenen dolgunluğu sağlamaya yetmeyebilir.

Sigara kullanımı, şeker hastalığı, tansiyon, kullanılan ilaçlar ve geçirilmiş ameliyatlar sorulur. Yaşınıza ve öykünüze göre meme görüntülemesi istenebilir. Gebelik ve emzirme planı varsa bunun söylenmesi gerekir.

Ameliyat nasıl planlanır?

Planlamada üç ayrı karar verilir. Deride nasıl bir iz kalacak, meme başı hangi doku üzerinden beslenecek ve hacim eklenecek mi.

Deride nasıl bir iz kalır?

Deride kalan iz, meme küçültmedeki izlerle büyük ölçüde aynıdır. Üç yaygın yaklaşım vardır. İz yalnızca areola çevresinde kalabilir, buna areoladan meme altı kıvrımına doğru inen dikey bir iz eklenebilir, ya da dikey izin altına meme altı kıvrımında yatay bir iz daha eklenebilir; sonuncusu ters T, diğer adıyla çapa biçimli iz olarak adlandırılır.

Areola çevresinde kalan iz sınırlı deri fazlalığı ve sınırlı kaldırma gereksiniminde düşünülebilir. Kaldırma ve şekillendirme kapasitesi sınırlıdır; ileri sarkmada uygun olmayabilir. Bu yaklaşımda iz areolanın çevresini dolaşır. Dikleştirme yazılarını inceleyen derlemede, iz sorunları ile meme başı ve areolaya ilişkin sorunlar en sık bildirilen iki başlıktır.²

Dikey iz, hem dikey hem yatay yönde daha fazla deri kontrolü sağlar ve meme dokusunun koni biçiminde yeniden şekillendirilmesine izin verir. Buna karşılık ileri sarkmada ya da doku kalitesinin zayıf olduğu durumlarda yatay izi her zaman önleyemeyebilir.

Ters T (çapa) izi, belirgin dikey ve yatay deri fazlalığında, ileri sarkmada, büyük ya da ağır memede ve deri ile doku kalitesinin zayıf olduğu durumlarda gerekebilir.

Seçim yalnızca "hangi iz daha kısa" sorusuna göre yapılmaz. Deri fazlalığının miktarı ve yönü, meme başının taşınacağı mesafe, hacim ve doku kalitesi birlikte değerlendirilir.

Meme başı hangi doku üzerinden beslenir?

Meme başı genellikle yerinden tamamen ayrılmadan, kendisini besleyen bir doku sapı üzerinde taşınır. Bu sapa pedikül denir.

Pedikülün nereden hazırlanacağı şunlarla ilişkilidir: meme başı ve areolanın kan dolaşımının korunması, hissi taşıyan sinirlerin korunması, emzirme olasılığı, meme başının taşınacağı mesafe, meme hacmi ve dokunun dağılımı, önceki ameliyat izleri.

Bütün hastalar için üstün olan tek bir pedikül yoktur. Tercih anatomiye ve ameliyat planına göre değişir.

Meme dokusu nasıl şekillendirilir?

Yalnızca deriyi germek çoğu zaman yeterli olmaz. Meme dokusu yeniden düzenlenerek memenin koni biçimi oluşturulur; gerektiğinde kişinin kendi dokusuyla üst bölgede ya da merkezde sınırlı bir öne çıkıntı sağlanabilir.

Bu, implantla elde edilen hacmin ya da uzun dönemde üst bölge dolgunluğunun eşdeğeri değildir.

Hacim eklenecek mi?

Karar mevcut hacme göre verilir:

• Hacim yeterliyse implantsız dikleştirme yapılabilir
• Hacim fazlaysa sınırlı azaltmalı dikleştirme ya da meme küçültme değerlendirilir
• Hacim yetersizse implant, yağ enjeksiyonu ya da uygun hastada kendi dokusuyla şekillendirme düşünülebilir
• Belirgin sarkmada tek başına implant yeterli olmayabilir

Yağ enjeksiyonu sınırsız ya da kesin bir hacim sağlamaz; aktarılan yağın ne kadarının kalacağı kişiden kişiye değişir. Ayrıntısı meme büyütme yazısındadır.

Dikleştirme ile büyütme aynı seansta yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak bu iki işlem birbirine ters yönde çalışır. Dikleştirme deri örtüsünü daraltır, implant ise onu genişletir. Bu nedenle aynı seansta yapılan ameliyat, tek başına yapılan dikleştirmeye göre daha dikkatli planlama gerektirir.

23 çalışmadan 4856 ameliyatın toplandığı bir sistematik derlemede, dikleştirme ile büyütmenin aynı seansta yapıldığı durumlarda toplam komplikasyon oranı yüzde 13,1 bulunmuştur. En sık bildirilen sorun sarkmanın tekrarlaması olmuş (yüzde 5,2), onu iz sorunları (yüzde 3,7), kapsül kontraktürü (yüzde 3,0) ve dokuya bağlı asimetri (yüzde 2,9) izlemiştir. Yeniden ameliyat oranı yüzde 10,7 bildirilmiştir.³

Bu sayılar okunurken üç sınır akılda tutulmalıdır. Derlemeye giren çalışmalar teknik, sonuç tanımı ve takip süresi bakımından birbirinden belirgin biçimde farklıdır. Ortalama takip 16 ila 173 hafta arasında değişmekte, çalışmaların çoğu 1 yıldan kısa takip bildirmektedir. Bu nedenle bu oranlar bir kişinin sonucu ya da bugünkü tekniklerin kesin sonucu değildir.

Tek merkezde yapılan ve 289 ameliyatın ortanca 46 ay izlendiği güncel bir gözlemsel çalışmada, implanta bağlı komplikasyonlar yüzde 6,6, dokuya bağlı komplikasyonlar yüzde 26,0, yeniden ameliyat yüzde 19,4 bildirilmiştir. Aynı çalışmada daha önce büyütme ya da dikleştirme geçirmiş olmak, yüksek çıkıntılı implant kullanılmış olması ve sigara içmek komplikasyon ya da yeniden ameliyatla ilişkili bulunmuştur.⁴ Bu tek bir merkezin sonucudur, meta analiz değildir.

İmplant kullanıldığında ameliyat implanta özgü başlıkları da taşır: kapsül kontraktürü, implantın yırtılması, yer değiştirmesi, görünür ya da elle hissedilir hâle gelmesi, implantın görüntülemeyle izlenmesi, ileride implantla ilgili yeniden ameliyat ve implantla ilişkili seyrek hastalıklar. Bunların ayrıntısı meme büyütme yazısındadır.

Memnuniyet açısından da bir fark bildirilmektedir. 19 ülkeden 1022 kadının yanıtladığı geriye dönük bir ankette, dikleştirme ile büyütmenin birlikte yapıldığı hastalarda memeden duyulan memnuniyet, yalnız büyütme yapılanlara göre daha düşük bulunmuştur. Bu grupta ameliyatın üzerinden geçen sürenin uzunluğu ve yüksek vücut kitle indeksi daha düşük memnuniyetle ilişkili bulunmuştur. İmplantın yerleşim planı, biçimi ve ölçüsü ile memnuniyet arasında ilişki saptanmamıştır.⁵ Anket, aynı kişilerde zaman içindeki değişimi ya da bu etkenlerin nedensel etkisini tek başına göstermez.

Tek seansta yapmanın üstünlüğü tek anestezi, tek ameliyat ve tek iyileşme dönemidir. Buna karşılık implantın deri örtüsünü genişletmesi ile dikleştirmenin örtüyü daraltması aynı ameliyatta dengelenmek zorundadır; implant hacmi, çıkarılacak deri, doku şekillendirmesi ve dolaşım güvenliği aynı anda planlanır. İmplanta ve dokuya bağlı yeniden ameliyat nedenleri bir arada bulunabilir.

Aşamalı yaklaşımda ilk ameliyattan sonra dokunun ve şeklin nasıl oturduğu görülür; ikinci aşamadaki implant ya da düzeltme daha kontrollü planlanabilir. Karşılığında 2 ameliyat, 2 anestezi, 2 iyileşme dönemi ve daha uzun bir toplam süreç anlamına gelir.

Zayıf deri, ileri sarkma, belirgin hacim artışı isteği, belirgin asimetri, daha önce geçirilmiş ameliyat, areola çevresinde eski iz bulunması ya da dolaşım kaygısı varsa aşamalı seçenek daha çok tartışılır. İkisinden birinin her hasta için üstün olduğu söylenemez.

Ameliyatsız dikleştirme mümkün müdür?

Radyofrekans ve benzeri enerji tabanlı cihazlar "ameliyatsız meme dikleştirme" olarak tanıtılmaktadır. Bu iddianın kanıt durumu incelenmiştir.

Bu cihazları kullanan çalışmaları değerlendiren bir sistematik derlemede yalnızca 3 yayın bulunabilmiştir. 3 yayında da yüksek hasta memnuniyeti görülmüş ve hiç komplikasyon bildirilmemiştir. Ancak fotoğraflar büyütme ve eğim farkı için düzeltildikten sonra yapılan ölçümlerde, göğüs kemiğinin üst çentiği ile meme başı arasındaki mesafe her iki tarafta ortalama 2 milimetre bulunmuş, memenin alt sınırında anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Bu farkların hiçbiri istatistiksel olarak anlamlı değildir. Derleme, üç çalışmanın da ticari yanlılık taşıdığını belirtmekte ve sonuç olarak enerji tabanlı yöntemlerin dikleştirme yerine geçmediğini bildirmektedir.⁶

Bunun pratik karşılığı şudur. Bugünkü düşük kaliteli çalışmalar, enerji tabanlı yöntemlerin cerrahi dikleştirmeye denk ya da klinik olarak anlamlı bir kaldırma sağladığını göstermemektedir. Bu yöntemler belirgin sarkmada dikleştirmenin yerine geçen kanıtlanmış bir seçenek olarak sunulmamalıdır.

Ameliyata nasıl hazırlanılır?

Sigara ve nikotin: Sigara, ameliyat sonrası yara iyileşmesi sorunları açısından bir risk etkenidir. Sigara dışındaki nikotin ürünlerine özgü cerrahi veri ise azdır. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği'nin uygulama başvuru belgesinde, elektronik sigara kullanımı ile cerrahi riskler konusunda klinik veri eksikliği bulunduğu, ancak nikotinin kan akımını azalttığı bilindiği için elektronik sigaranın ve diğer nikotin ürünlerinin olası bir risk etkeni sayıldığı belirtilmektedir.⁷ Bu nedenle ameliyattan en az 1 ay önce sigaranın, elektronik sigaranın ve nikotin içeren diğer ürünlerin bırakılması, ameliyattan sonra da iyileşme tamamlanıncaya kadar kullanılmaması önerilir. Aşağıdaki çalışmalar sigara bırakmaya ilişkindir; sonuçları bütün nikotin ürünleri için aynı risk azalmasının gösterildiği anlamına gelmez. 6 randomize çalışma ile 15 gözlemsel çalışmanın birleştirildiği bir incelemede, bırakılan her haftanın yararı artırdığı ve en az 4 hafta bırakılan çalışmaların daha kısa sürelilere göre belirgin biçimde daha iyi sonuç verdiği gösterilmiştir.⁸ Sistematik derlemelerin bir arada değerlendirildiği bir çalışmada, ameliyattan en az 4 hafta önce başlayan ve birden fazla davranışsal destek görüşmesi ile ilaç tedavisini birlikte içeren bırakma girişimlerinin komplikasyonları azalttığı bildirilmiştir. Aynı çalışmada, ameliyata 4 haftadan fazla süre kala başlatılsa bile tek bileşenli girişimlerin bırakma oranını artırdığı ancak komplikasyonları azaltmadığı belirtilmektedir.⁹ Daha kısa süreler de yararsız değildir: farklı ameliyatlar geçiren erişkinleri kapsayan 55 çalışmalık bir meta analizde, sigara içmeye devam edenlerle karşılaştırıldığında ameliyattan en az 2 hafta önce bırakanlarda akciğer komplikasyonu riskinin göreli olarak yüzde 27, en az 4 hafta önce bırakanlarda yüzde 29 daha düşük olduğu bildirilmiştir.¹⁰ Yani süre uzadıkça yarar artmaktadır; geç kalınmış olması bırakmayı anlamsız kılmaz. Uygulanan süre ve nikotin politikası hekimden hekime değişebilir.

Kilo: Kilonun ameliyat öncesinde oturmuş olması beklenir. Sonradan gelen belirgin kilo değişiklikleri memenin biçimini ve elde edilen sonucu değiştirebilir.

Eşlik eden hastalıklar: Şeker hastalığı ve tansiyonun ameliyat öncesinde düzene girmiş olması beklenir. Vücutta aktif bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenir.

İlaçlar: Kan sulandırıcılar ve bazı bitkisel ürünler kanamayı artırabilir. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi söylemeniz gerekir. Reçeteli ilaçlar kendi kararınızla bırakılmamalıdır.

Görüntüleme: Yaşınıza ve öykünüze göre ameliyattan önce meme görüntülemesi istenebilir.

İyileşme süreci nasıldır?

Aşağıdaki süreler genel bir çerçevedir. Yapılan ameliyatın kapsamına, kişinin işine, iyileşme hızına ve cerrahın uygulamasına göre değişebilir.

• Ameliyat genel anestezi altında yapılır, genellikle 2 ila 3 saat sürer
• Hastanede kalış çoğunlukla 1 gecedir
• Dren kullanılmışsa genellikle ilk günlerde çıkarılır; çıkarılma zamanı gelen sıvının miktarına ve cerrahın değerlendirmesine göre değişir
• Alınması gereken dikişler 2 hafta içinde alınır; eriyen dikişlerin alınması gerekmez
• İşe dönüş çoğu kişide 1 ila 2 haftayı bulur
• Araç kullanmak için en az 2 hafta beklenir
• Ağır fiziksel iş ve spor yaklaşık 6 hafta ertelenir
• Şişliğin büyük bölümü ilk aylarda azalır, dokuların yumuşaması ve memenin son şeklinin ortaya çıkması 3 ila 6 ayı bulabilir

Ameliyattan hemen sonra memeler beklenenden daha yukarıda, gergin veya alışılmadık biçimde görünebilir. Şişlik azaldıkça ve dokular gevşedikçe meme bu görünümden çıkar ve meme altı kıvrımının üzerine oturur. Şeklin bu biçimde oturması 3 ila 6 ayı bulabilir.

Dren kullanımı uygulanan tekniğe ve ameliyat sırasındaki değerlendirmeye göre değişebilir. Kullanılmışsa çıkarılma zamanı gelen sıvının miktarına ve klinik değerlendirmeye bağlıdır.

Ameliyattan sonra nelere dikkat edilir?

Aşağıdakiler genel çerçevedir. Size verilen talimat farklıysa hekiminizin talimatı geçerlidir.

Sütyen: Ameliyattan sonra şişliği azaltmak ve memeleri desteklemek için destekleyici bir sütyen ya da elastik bandaj kullanılır.¹¹ Kullanım biçimini ve süresini hekiminiz belirler. Şişlik nedeniyle meme ölçüsü ilk aylarda değişebileceğinden, kalıcı ölçüde sütyen alışverişi için şeklin daha fazla oturmasını beklemek yararlı olabilir.

Uyku: İlk haftalarda sırtüstü veya gövde hafif yükseltilmiş şekilde yatmak çoğu kişiye daha konforlu gelir. Yan yatmaya ve yüzükoyun yatmaya ne zaman geçilebileceği iyileşme durumuna ve cerrahın önerisine göre değişir.

Duş, yara ve pansuman: Duşa ne zaman girilebileceği kullanılan pansumana göre değişir. Deride kesi varsa, izin verildiğinde yara ovulmadan duş alınabilir ve bölge nazikçe kurulanır. Küvet, havuz ve deniz için yaranın tamamen kapanması beklenir.

Kol hareketleri: Kollar günlük işler için ağrı sınırında kullanılabilir. İlk haftalarda ani, zorlayıcı ve tekrarlayan kol hareketlerinden, ağır kaldırmaktan ve göğüs bölgesinde gerilme oluşturan etkinliklerden kaçınılır. Uzun süre hareketsiz kalmak da doğru değildir. Kısa yürüyüşler erken dönemde önerilir ve pıhtı riskini azaltır.

Ağrı: İlk günlerde ağrı olur ve verilen ağrı kesicilerle geçer. Ağrının her gün biraz azalması beklenir. Ağrı kesiciye rağmen giderek artan ağrı değerlendirme gerektirir.

İşe ve spora dönüş: Masa başı işlere 1 ila 2 haftada dönülür. Ağır kaldırma gerektiren işler ve spor yaklaşık 6 hafta ertelenir. Spora dönerken yürüyüş ve düşük etkili hareketlerle başlanır, koşu ve zıplama en sona bırakılır. Egzersiz sırasında destekleyici sütyen kullanılır.

Araç kullanımı: En az 2 hafta beklenir. Emniyet kemerini rahatça kullanabildiğinizde, direksiyon hareketlerini ve ani fren manevrasını ağrısız yapabildiğinizde ve uyku hâli oluşturan ağrı kesici kullanmadığınızda araç kullanabilirsiniz.

Cinsel yaşam: Kendinizi rahat hissettiğinizde ve günlük hareketler belirgin ağrı oluşturmamaya başladığında cinsel yaşama dönülebilir. İlk haftalarda memelere baskı uygulanmamalı ve zorlayıcı hareketlerden kaçınılmalıdır.

Sigara ve kilo: Sigara ameliyattan sonra da yara iyileşmesini bozar; iyileşme tamamlanana kadar sigara ve nikotin içeren ürünler kullanılmamalıdır. Ameliyattan sonra kilo almak memenin şeklini değiştirebilir.

Normal olan bulgular: Şişlik, morluk, memede sertlik hissi, ele gelen küçük sert alanlar, meme başında ve göğüs yan duvarında uyuşukluk, ara ara batma tarzı ağrılar ve iki meme arasında geçici şişlik farkı beklenen durumlardır. Şişliğin büyük bölümü ilk aylarda azalır; dokuların yumuşaması ve memenin son şeklinin ortaya çıkması 3 ila 6 ayı bulabilir. Bu süre kişiden kişiye değişir.

İzler nasıl değişir?

Meme dikleştirme iz bırakan bir ameliyattır. İzin yeri seçilen yaklaşıma göre değişir ama izsiz bir meme dikleştirme yoktur.

İz ilk aylarda kırmızı ve kabarık görünür, zamanla soluklaşır ve yumuşar. Bu 1 yıla kadar sürebilir. İzin son hâli kişinin iyileşme biçimine, deri rengine ve bölgeye göre değişir; ne kadar iyi iyileşeceğini ameliyattan önce kesin olarak söylemek mümkün değildir.

İzin kabarık, geniş veya belirgin hâle gelme olasılığını azaltmak amacıyla bazı yöntemler kullanılabilir. Yara tamamen kapandıktan sonra ve hekiminizin önerisiyle silikon esaslı jel ya da silikon bant kullanımı ve iz masajı önerilebilir. Bu yöntemler sonucu garanti etmez. Erken başlanması yaraya zarar verebileceği için zamanlamayı hekiminiz belirler.

İz doğrudan güneş görürse rengi koyulaşır; ilk yıl güneşten korunması gerekir.

Riskler ve komplikasyonlar

Komplikasyon oranları çalışmalar arasında geniş ölçüde değişir. Aşağıdaki bilgiler belirli hasta gruplarından elde edilmiştir ve bir kişinin bireysel riskini göstermez.

34 çalışmadan 1888 hastanın toplandığı bir sistematik derlemede, implant kullanılmadan yapılan dikleştirmede toplam komplikasyon oranı yüzde 10,4 bulunmuştur. En sık bildirilen iki başlık iz sorunları (yüzde 3) ve meme başı ile areolaya ilişkin sorunlar (yüzde 2,9) olmuştur. Şeklin memnuniyetsizlik oluşturması ise hastaların yalnızca yüzde 1,3'ünde bildirilmiştir.²

İmplant kullanılan dikleştirmeleri inceleyen derlemede toplam komplikasyon oranı yüzde 13,1, yeniden ameliyat oranı yüzde 10,7 bulunmuştur.³ Bu iki derleme farklı hasta gruplarını, farklı teknikleri, farklı takip sürelerini ve farklı komplikasyon tanımlarını kapsamaktadır; sayıları doğrudan karşılaştırmak doğru olmaz.

Riskler ve istenmeyen sonuçlar

Belirgin iz: En sık bildirilen sorundur. İzin kabarık veya geniş kalması olasıdır ve düzeltme gerektirebilir.²

Meme başı ve areolaya ilişkin sorunlar: Meme başı ve areolada biçim bozukluğu, asimetri ya da histe azalma görülebilir. Derlemede bu tür meme başı ve areola sorunları birlikte yüzde 2,9 oranında bildirilmiştir; bu, tek başına his kaybı oranı değildir.²

His değişikliği: Meme başında ya da meme derisinde uyuşukluk, karıncalanma veya aşırı hassasiyet erken dönemde görülebilir. Bir bölümü zaman içinde düzelebilir; kalıcı azalma ya da kayıp da mümkündür.¹² Dikleştirme için bütün tekniklere uygulanabilecek güvenilir tek bir kalıcı his kaybı oranı bulunmamaktadır. Teknik, meme başının taşınacağı mesafe ve önceki ameliyatlar sonucu etkileyebilir.

Yara ayrışması: Genellikle izlerin birleştiği bölgede, küçük bir alanda gelişir. Çoğu küçük yara ayrışması pansumanla iyileşir; daha geniş veya derin ayrışmalarda ek tedavi gerekebilir. İyileşmesi haftalar alabilir ve o bölgede iz daha belirgin kalabilir.

Asimetri: İki meme arasında yükseklik, biçim veya areola ölçüsü farkı kalabilir. Ameliyat öncesinde var olan fark tamamen ortadan kalkmayabilir.

Geçici şekil ve şişlik farkı: İki meme arasında iyileşme süresince görülen fark çoğunlukla zamanla azalır.

Diğer önemli komplikasyonlar

Kan birikmesi (hematom): Ameliyattan sonraki ilk saatlerde ya da ilk günlerde bir memede hızla artan şişlik, sertleşme ve ağrıyla belli olur. Birikeni boşaltmak için ameliyathaneye dönmek gerekebilir.

Ciddi enfeksiyon: Kızarıklık, ısı artışı, artan ağrı, akıntı ve kötü kokuyla kendini gösterir. Enfeksiyonun şiddetine göre antibiyotik, pansuman, drenaj veya daha ileri tedavi gerekebilir. Meme küçültme hastalarını inceleyen bir meta analizde yüksek vücut kitle indeksi ve sigara enfeksiyonla, sigara ayrıca yaranın açılmasıyla, şeker hastalığı ise genel komplikasyonlarla ilişkilendirilmiştir.¹³ Bu veri meme küçültme hastalarından gelmektedir, doğrudan dikleştirmeye ait değildir.

Meme başı ve areolanın dolaşım sorunu: Areola, meme başının çevresindeki koyu renkli alandır. Bu bölgenin kanlanması bozulursa renk koyulaşır; kısmi ya da tam meme başı ve areola kaybı gelişebilir. Deri ya da yağ dokusunda nekroz da görülebilir. Pansuman, drenaj, ölü dokunun temizlenmesi ya da ek ameliyat gerekebilir. Tam kayıp ciddi ama seyrek bir komplikasyondur.¹² Sigara ve nikotinin yara iyileşmesi üzerindeki etkisi aşağıda ayrıca anlatılmaktadır.

Pıhtı: Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması ve bu pıhtının akciğere gitmesi ciddi bir durumdur. Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.

Anestezi ve diğer riskler: Genel anesteziye bağlı sorunlar, alerjik tepkiler ve ameliyat sonrasında süregelen ağrı görülebilir.

Daha önce implant taşıyan ve yeniden ameliyat olan hastalarda deri ve dokunun beslenmesi ayrı bir başlıktır. Estetik amaçlı implant revizyon ameliyatlarını inceleyen, 12 çalışmadan 1515 hastanın toplandığı bir derlemede deri örtüsüne bağlı komplikasyon oranı yüzde 2,84 bulunmuştur.¹⁴ Bu grup implantın çıkarılmasıyla eş zamanlı dikleştirme yapılan hastalardan ibaret değildir.

Sarkma tekrar eder mi?

Dikleştirme sarkmayı düzeltir, ancak sarkmaya yol açan nedenleri ortadan kaldırmaz. Yer çekimi, deri esnekliği, kilo değişimleri, gebelik ve yaşlanma ameliyattan sonra da işlemeyi sürdürür.

Burada birbirinden ayrılması gereken durumlar vardır: gerçek sarkmanın tekrarlaması, psödoptoz, memenin alt bölgesinin zamanla uzaması, üst bölge dolgunluğunun azalması ve erken dönemde dokuların normal biçimde yerine oturması aynı şey değildir.

Dikleştirme ile büyütmenin aynı seansta yapıldığı ameliyatları inceleyen derlemede sarkmanın tekrarlaması yüzde 5,2 oranında bildirilmiştir.³ Bu oran o gruba aittir; implantsız dikleştirmenin uzun dönem nüks oranı değildir. İmplant kullanılmadan yapılan dikleştirmeleri inceleyen derleme de sarkmanın tekrarlaması olasılığının hastaya anlatılması gereken başlıklar arasında saymaktadır.²

Tekrarlamayı azaltmak amacıyla memenin içine destek örgüsü (mesh) yerleştirilmesi denenmektedir. 31 çalışmanın ve 2425 hastanın incelendiği bir derlemede bu çalışmaların 24'ü geriye dönük seri, 7'si ileriye dönük gözlemsel çalışmadır; yalnızca 3'ünde kontrol grubu bulunmakta, randomize çalışma bulunmamaktadır. Ortak bir sonuç ölçütü yoktur ve çalışmaların yüzde 58'inde üreticiyle mali ilişki bildirilmiştir. Bu derleme yalnızca emilebilir destekleri ya da dikleştirme ameliyatlarını kapsamamaktadır; farklı materyaller ile büyütme, küçültme ve revizyon ameliyatları da incelenmiştir. Derleme, kanıtın rutin kullanımı önermeye yetmediği sonucuna varmaktadır.¹⁵

Bu sayılar bir kişinin sonucunu önceden söylemez. Sonucu zaman içinde değiştirebilecek etkenler şunlardır: gebelik, emzirme, kilo değişimleri, yaşlanma, meme hacmi ve ağırlığı, deri ile bağ dokusunun özellikleri, uygulanan teknik ve implant kullanılıp kullanılmadığı.

Sonucun değişmeden kalacağı ya da belirli bir süre dayanacağı garanti edilemez.

Emzirme mümkün müdür?

Meme dikleştirmeden sonra emzirme mümkün olabilir. Ancak emzirmenin ya da yeterli süt üretiminin korunacağı garanti edilemez. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, meme büyütme, dikleştirme ve küçültme işlemlerinin meme içindeki sinirleri ve süt kanallarını etkileyebileceğini ve bunun emzirmeyi etkileyebileceğini belirtmektedir.¹⁶

Sonucu etkileyen etkenler şunlardır: meme başının hangi doku üzerinden beslendiği, süt bezleri ile süt kanallarının devamlılığının ne ölçüde korunduğu, meme başına giden sinirlerin durumu, ameliyata doku çıkarılmasının eşlik edip etmediği ve kişinin kendi laktasyon özellikleri. Ameliyattan önceki emzirme durumu da sonraki emzirme başarısını etkileyebilir. Bu etkenler ameliyattan önceki değerlendirmede ele alınır.

Meme başının tamamen ayrılarak greft biçiminde yerleştirildiği tekniklerde emzirme beklenmez. Doğumdan sonra bebeğin yeterli kilo alıp almadığı izlenmeli, süt üretimi yetersizse emzirme desteği alınmalıdır.¹⁶

Gebelik ve emzirme planınız varsa bunu ameliyattan önce söylemeniz gerekir. Bu bilgi hem tekniği hem de zamanlamayı etkileyebilir.

Sonuçtan ne beklenebilir?

Meme dikleştirme, hasta memnuniyeti yüksek bir ameliyat olarak bildirilmektedir. 34 çalışmanın toplandığı derlemede, sonucun "memnuniyet vermeyen meme şekli" olarak bildirilme sıklığı yüzde 1,3 bulunmuştur.² Bu, doğrulanmış bir memnuniyet ölçeğiyle elde edilmiş bir oran değildir; derlemeye giren çalışmalar birbirinden farklıdır.

Aynı derleme, iz sorunlarının, asimetrinin ve sarkmanın tekrarlama olasılığının hastaya ameliyattan önce anlatılması gerektiğini vurgulamaktadır.²

Beklentiyi doğru kurmak için iki nokta yararlıdır. Dikleştirme memeyi yukarı taşır, hacmini artırmaz. Üst bölgedeki dolgunluk mevcut dokunun miktarı ve nasıl şekillendirildiğiyle sınırlıdır; ek hacim gerektiğinde implant ya da yağ enjeksiyonu değerlendirilebilir. İkincisi, sonuç değişmeden kalan bir sonuç değildir; gebelik, kilo değişiklikleri ve yaşlanma memenin biçimini ameliyattan sonra da değiştirir.

Ne zaman hekime başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda ameliyatı yapan ekibe ulaşmanız gerekir:

• Ateş
• Yara yerinde artan kızarıklık, ısı artışı, akıntı veya kötü koku
• Bir memede hızla artan şişlik, sertlik veya ağrı
• Yaranın belirgin biçimde açılması
• Meme başı veya areola renginde koyulaşma, morarma ya da kararma
• Ağrı kesiciye rağmen giderek artan ağrı

Aşağıdaki iki bulgu acil değerlendirme gerektirir:

• Bacakta tek taraflı ağrı veya şişlik
• Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Bu yazıdaki sayılar hakkında

Yukarıdaki oranlar farklı hasta gruplarında, farklı tekniklerle ve farklı sürelerde yapılmış çalışmalardan gelmektedir. Dikleştirme literatüründe teknikler çok çeşitlidir ve sonuç ölçütleri çalışmadan çalışmaya değişmektedir; bu da oranların doğrudan karşılaştırılmasını güçleştirmektedir.

Takip süreleri de kısadır. Sarkmanın tekrarlaması yıllar içinde ortaya çıkan bir sonuçtur, oysa tek seansta meme büyütme ve dikleştirmeyi inceleyen derlemedeki çalışmaların çoğunda takip 1 yıldan kısadır.³ Bu nedenle tekrarlama oranları olduğundan düşük görünebilir.

Bu yüzden buradaki sayılar bir kişinin sonucunu önceden söylemez. Yalnızca genel bir çerçeve verir.

Kaynaklar

1. Mangialardi ML, Zena M, Baldelli I, Spinaci S, Raposio E. The use of autologous flaps in breast reshaping after massive weight loss: a systematic review. Aesthetic Plast Surg. 2022;46(2):644-654. doi:10.1007/s00266-021-02717-2 ↩

2. di Summa PG, Oranges CM, Watfa W, ve ark. Systematic review of outcomes and complications in nonimplant-based mastopexy surgery. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2019;72(2):243-272. doi:10.1016/j.bjps.2018.10.018 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

3. Khavanin N, Jordan SW, Rambachan A, Kim JYS. A systematic review of single-stage augmentation-mastopexy. Plast Reconstr Surg. 2014;134(5):922-931. doi:10.1097/PRS.0000000000000582 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

4. Lucocq J, Shoaib T. Long-term outcomes after single-stage augmentation mastopexy: a ten-year series and risk stratification model. JPRAS Open. 2026;49:272-283. doi:10.1016/j.jpra.2026.02.026 ↩

5. Danilla S, Cayupán C, Cala L, Durán H. Long-term satisfaction with breast augmentation and augmentation mastopexy in the Latin American population. Aesthetic Plast Surg. 2024;48(17):3370-3377. doi:10.1007/s00266-024-03900-x ↩

6. Swanson E. A systematic review of radiofrequency and helium plasma radiofrequency alternatives to mastopexy. Aesthetic Plast Surg. 2026;50(3):1109-1117. doi:10.1007/s00266-025-05295-9 ↩

7. American Society of Plastic Surgeons. Managing the risks of smoking in plastic surgery patients. Practice reference, 9 Ekim 2024. Erişim tarihi: 5 Eylül 2026. plasticsurgery.org ↩

8. Mills E, Eyawo O, Lockhart I, Kelly S, Wu P, Ebbert JO. Smoking cessation reduces postoperative complications: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2011;124(2):144-154.e8. doi:10.1016/j.amjmed.2010.09.013 ↩

9. Fiddes RA, McCaffrey N. Preoperative smoking-cessation interventions to prevent postoperative complications: a quality assessment and overview of systematic review evidence. Anesth Analg. 2025;140(6):1377-1387. doi:10.1213/ANE.0000000000007187 ↩

10. Tang E, Rodriguez RM, Srivastava A, ve ark. Impact of short duration smoking cessation on post-operative complications: a systematic review and meta-analysis. J Clin Anesth. 2025;106:111967. doi:10.1016/j.jclinane.2025.111967 ↩

11. American Society of Plastic Surgeons. Breast lift recovery. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2026. plasticsurgery.org ↩

12. American Society of Plastic Surgeons. Breast lift risks and safety. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2026. plasticsurgery.org ↩ ↩²

13. Liu D, Wu M, Xu X, ve ark. Risk factors and complications in reduction mammaplasty: a systematic review and meta-analysis. Aesthetic Plast Surg. 2023;47(6):2330-2344. doi:10.1007/s00266-023-03387-y ↩

14. Pagliara D, Grieco F, Schiavone L, Salgarello M, Rancati A. Breast envelope complications after revision breast implant surgery: a systematic review. Aesthetic Plast Surg. 2026;50(11):3969-3978. doi:10.1007/s00266-026-05688-4 ↩

15. Wong GH, Hamilton S. A systematic review of mesh support of the breast in aesthetic breast surgery. JPRAS Open. 2025;45:185-198. doi:10.1016/j.jpra.2025.06.001 ↩

16. Centers for Disease Control and Prevention. Breast surgery and breastfeeding. 8 Aralık 2025. Erişim tarihi: 5 Eylül 2026. cdc.gov ↩ ↩²