Yüz germe

Bu yazı, yüz germenin orta ve alt yüz dokularına etkisini, yöntem seçimini, ameliyatın boyun ve diğer yüz işlemleriyle ilişkisini, iyileşmeyi ve riskleri ele alır.

Yüz germe nedir?

Yüz germe, yanak ve alt yüzdeki gevşemiş dokuların konumunu değiştirmek, çene hattındaki sarkmayı azaltmak ve fazla deriyi düzenlemek için yapılan ameliyattır. Deriyle birlikte, altında bulunan yüzeyel kas ve bağ dokusu sistemi de değerlendirilmektedir. SMAS adı verilen bu yapı üzerinde farklı cerrahi işlemler tarif edilmiştir.¹

Yüzdeki değişiklik yalnız derinin gevşemesinden oluşmaz. Dokuların aşağıya yer değiştirmesi ile hacim kaybı ayrı sorunlardır. Dokuyu kaldırmak ve eksilen hacmi tamamlamak bu nedenle farklı hedefler taşımaktadır.² Muayenede hangi değişikliğin ön planda olduğu belirlenir; her çizginin aynı ameliyatla giderilmesi beklenmez.

Yüz germe ve boyun germe çoğunlukla aynı seansta yapılır. Bu yazı yüz bölgesini anlatır. Boyun derisi, platizma adı verilen boyun kası ve boyun açısına yönelik düzeltmeler boyun germe yazısının konusudur. Bu ayrım, yüz germenin boyna hiç etki etmediği anlamına gelmez. Bazı SMAS ve derin plan yöntemleri boyna da uzanmaktadır; cerrahi kapsam yalnız kesi adına göre belirlenmemektedir.³⁴

Kimler için uygundur?

Yanak ve alt yüz dokularında gevşeklik, çene hattında sarkma veya ağız çevresinde doku yığılması bulunan kişilerde yüz germe değerlendirilebilir. Karar yalnız yaşa göre verilmez. Dokuların durumu, genel sağlık, önceki işlemler ve kişinin beklentisi birlikte değerlendirilir.²

Hacim eksikliğinin baskın olduğu bir yüzde yalnız germe ile elde edilecek değişiklik, doku sarkmasının baskın olduğu bir yüzdekinden farklı olabilir. Muayenede gevşeklik, hacim ve deri yüzeyinin ayrı değerlendirilmesi, hangi hedefin hangi işlemle ele alınacağını belirlemeye yardımcı olur.² Yalnız işlem adı üzerinden seçim yapmak bu ayrımı göstermeyebilir.

Aktif enfeksiyon, kontrol altında olmayan hastalık veya iyileşme dönemine uyulmasını engelleyen bir durum varsa önce bunlar ele alınır. Ameliyatın beklenen yararı kişiyi ikna etmiyorsa ameliyat olmamak da bir seçenektir. Karar vermek için yalnız değişikliğin nasıl yapılacağını değil, iz ve riskleri de anlamak gerekir.

Muayenede ne değerlendirilir?

Yanak ve ağız çevresi: Elmacık bölgesindeki hacim, yanak dokularının konumu ve nazolabial kıvrım, yani burun kenarından ağız köşesine uzanan katlantı değerlendirilir. Ağız köşesinin aşağısındaki çizgiler ile alt yüzdeki doku yığılması ayrı incelenir.

Çene hattı ve boyun: Çene hattındaki gevşeklik ile boyun derisi ve kaslarının durumu ayrı kaydedilir. Yüzde yapılacak düzeltmenin sınırı ve boyna ayrıca işlem eklenip eklenmeyeceği belirlenir.

Deri, kulak ve saç çizgisi: Deri fazlalığı, kulak önündeki doğal kıvrımlar, kulak memesi, favoriler ve saç çizgisi incelenir. Kesi yerinin seçiminde bu yapıların korunması ve önceki izlerin dikkate alınması önem taşımaktadır.⁵

Duyu ve mimik: Yüzün iki tarafı dinlenirken ve hareket sırasında karşılaştırılır. Kaş kaldırma, göz kapatma, gülümseme ve alt dudak hareketleri değerlendirilir. Ameliyat öncesinde bulunan uyuşma veya hareket farkı kaydedilir.

Geçirilmiş işlemler ve sağlık öyküsü: Önceki yüz, boyun ve göz kapağı ameliyatları; ip uygulamaları, dolgu, yağ enjeksiyonu ve enerjiyle yapılan işlemler bildirilmelidir. İşlemin ne zaman, hangi bölgeye yapıldığı ve sonrasında sorun yaşanıp yaşanmadığı belirtilir. Kullandığınız ilaçlar, takviyeler ve nikotin ürünleri değerlendirmeye dahildir.

Muayenenin sonunda hedef bölgeler, uygulanacak yöntem, kesi yerleri ve kapsam dışında kalan beklentiler netleştirilir. İki tarafın başlangıçtaki farkları dikkate alınır; aynı miktarda doku çıkarılması veya aynı yönde çekiş yapılması her yüz için uygun bir plan değildir.

Ameliyat nasıl planlanır?

Hangi bölgeler düzeltilecek?

Çene hattı, yanak ve nazolabial bölgeye ilişkin hedefler ayrı belirlenir. Bazı yüz germe yöntemlerinin orta yüz dokularını da taşıdığı tarif edilmektedir.³ Bununla birlikte, yanak ile alt göz kapağı geçişine yönelik özel bir beklenti varsa orta yüz kaldırma ayrıca değerlendirilir. Yüz germenin orta yüze etkisi, herkese ikinci bir orta yüz ameliyatı yapıldığı anlamına gelmez.

Dış kaş ve şakak için şakak germe, alın ve göz kapakları için ise ilgili işlemler ayrı hedef taşır. Boyun germe eklenmesi de ayrı bir karardır. Birlikte ameliyat yapılması, bütün bu bölgelerin aynı teknikle veya aynı miktarda düzeltileceği anlamına gelmez.

Kesi nereden yapılır?

Bu uygulamada kesiler kulak önü, kulak arkası ve saç çizgisinden yapılır. Kesinin her bölümünün uzunluğu, deri fazlalığına ve planlanan düzeltmeye göre belirlenir. Kulak çevresi ile saç çizgisindeki erişimler, yüz germe ameliyatlarında tarif edilen kesi yollarıdır.⁵

Kulak önü, kulak arkası ve saç çizgisindeki kapatma dikişle yapılır; kulak arkasında ayrıca stapler, yani cerrahi zımba kullanılabilir. İşlem yapılan bölgelere strip adı verilen yara kapatma şeritleri uygulanır. Kesi kapatma dikişleri ile aşağıda anlatılan geçici hemostatic net dikişlerinin görevleri ve alınma zamanları farklıdır.

SMAS'a hangi işlem yapılır?

Dokuya göre SMAS plikasyonu veya SMASektomi yapılabilir; derin plan yaklaşımı da uygulanan yöntemler arasındadır. Hangi yöntemin seçileceği, doku yapısına ve hedeflenen değişikliğe göre belirlenir.

SMAS plikasyonu: SMAS, dikişlerle katlanıp sıkılaştırılır. Amaç, derinin altındaki dokuların konumunu düzenlemektir.

SMASektomi: SMAS'ın bir bölümü çıkarılır ve kalan kenarlar birleştirilir. Deri fazlalığının çıkarılmasından farklı bir işlemdir. Plikasyon ve SMAS eksizyonu, SMAS'ı düzenlemek için tarif edilmiş ayrı yaklaşımlardır.¹

Derin plan: SMAS'ın altındaki planda çalışılarak dokular serbestleştirilir ve birlikte taşınır. Serbestleştirilen bağlar ve çalışmanın orta yüze veya boyna ne kadar uzandığı yönteme göre değişmektedir. Uzatılmış derin plan tariflerinde yüz bağları yanında boyundaki bağların ve platizmanın da ele alındığı belirtilmektedir.³ Bu tarif bütün derin plan ameliyatlarının aynı kapsamda olduğunu göstermez.

47 çalışma ve 10766 hastayı değerlendiren bir derlemede, estetik sonuçları doğrudan karşılaştıran yalnız 1 çalışma bulunduğu bildirilmiştir.⁶ 17 makalelik başka bir derlemede de daha mediale uzanan derin plan yöntemlerinin orta yüz görünümü veya sonuçların korunması bakımından üstünlüğünün gösterilemediği belirtilmektedir.⁷ Bu, yöntemin orta yüze etkisiz olduğu anlamına gelmez; her hasta için üstün tek bir yöntem sonucu çıkarmaya elverişli değildir.

Uzatılmış SMAS ve kısa kesi ne anlama gelir?

Uzatılmış SMAS yaklaşımında SMAS daha geniş alanda serbestleştirilir. Deri ve SMAS'ın ayrı taşındığı, boyun ile çene hattının birlikte ele alındığı uygulamalar tarif edilmiştir.⁴ Uzatılmış SMAS ile derin plan adları, her yayında aynı işlemi anlatıyormuş gibi kullanılmamalıdır.

Sınırlı kesi ise derideki erişimin uzunluğunu tanımlar; derinde yapılan işlemi tek başına açıklamaz. Kısa kesilerle farklı SMAS düzenlemeleri yapılabilmektedir.⁸ Bu seçenekler burada kısa karşılaştırma amacıyla yer almaktadır. Kısa kesi, kendiliğinden daha az risk veya aynı düzeltme anlamına gelmez.

Yağ enjeksiyonu veya başka bir işlem eklenir mi?

Hacim eksikliği varsa aynı seansta yağ enjeksiyonu değerlendirilebilir. Yağ enjeksiyonu hacim hedefi taşır; sarkan dokuların kaldırılmasının eşdeğer alternatifi değildir. Dokuların konumunu değiştirme ile hacim ekleme, yüz gençleştirme planında ayrı bileşenler olarak tarif edilmektedir.²

Boyun germe veya ayrıca orta yüz kaldırma eklenmesi, o bölgenin ihtiyacına göre belirlenir. İşlemlerin bir arada yapılması durumunda süre, bakım ve risk değerlendirmesi birlikte planlanır. Herkese ek işlem yapılması gerekmez.

Hemostatic net neden kullanılır?

Hemostatic net, ameliyatın sonunda ciltten geçirilen geçici dikişlerle deri ile altındaki dokular arasındaki potansiyel boşluğu kapatmak için kullanılan bir tekniktir. Amaç, hematomun, yani kan birikiminin toplanabileceği boşluğu ortadan kaldırmaktır.⁹ Bu uygulamada kullanılır; bütün hekimlerin uyguladığı veya her yüz germede zorunlu olan bir basamak değildir. Bu dikişler 2-3 gün sonra poliklinikte alınır.

525 ardışık hastalık bir çalışmada ilk 120 kişi, net kullanılmayan önceki dönemin kontrol grubunu oluşturmuştur. Bu grupta ilk 72 saatte 17 hematom, yüzde 14,2 oranında bildirilmiştir. Daha sonra net uygulanan 405 kişide aynı erken dönemde hematom görülmemiştir.⁹ Yüzde 14,2 genel yüz germe oranı değildir; tek merkezin önceki dönemine aittir. Grupların farklı dönemlerden gelmesi, sonucu yorumlarken dikkate alınmalıdır.

Yüz, kaş ve boyun gençleştirme ameliyatlarını kapsayan 8 çalışma ve 1617 hastalık bir meta analizde hematom için 100 gözlemde 0,14, kızarık dikiş izleri için 100 gözlemde 12,70 birleştirilmiş oran bildirilmiştir. Kalıcı hiperpigmentasyon, yani renk koyulaşması, ve duyu kaybı için tahminler 100 gözlemde 0 olarak verilmiştir.¹⁰ Bunlar net uygulanan grupların tek kollu havuzlanmış sonuçlarıdır; net kullanılmayan grupla karşılaştırma veya bir kişide riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.

Derin plan yüz cerrahisinde 160 kadının 80'er kişilik net ve dren gruplarına ayrıldığı randomize çalışmada hematom ve seroma oranlarında anlamlı fark bulunmamıştır.¹¹ Seride boyun germe eklenen ve yalnız orta yüzü kaldırılan kişiler de bulunmaktadır. Net grubunda 1 hematom, dren grubunda hiç hematom bildirilmemiş; iki grupta da 7'şer seroma görülmüştür. Bu sonuç drenin gereksiz olduğunu göstermez. Dren, bu uygulamada seçilmiş hastalarda kullanılır.

Net dikişlerinin erken alınması, derideki işaretlerin aynı gün kaybolacağı anlamına gelmez. Geçici kızarık izler haftalar sürebilir; izlerin seyri aşağıda ayrıca açıklanmaktadır.

Ameliyata nasıl hazırlanılır?

Sigara ve nikotin: Sigara, ameliyat sonrası yara iyileşmesi sorunları açısından bir risk etkenidir. Sigara dışındaki nikotin ürünlerine özgü cerrahi veri ise azdır. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği'nin uygulama başvuru belgesinde, elektronik sigara kullanımı ile cerrahi riskler konusunda klinik veri eksikliği bulunduğu, ancak nikotinin kan akımını azalttığı bilindiği için elektronik sigaranın ve diğer nikotin ürünlerinin olası bir risk etkeni sayıldığı belirtilmektedir.¹² Bu nedenle ameliyattan en az 1 ay önce sigaranın, elektronik sigaranın ve nikotin içeren diğer ürünlerin bırakılması, ameliyattan sonra da iyileşme tamamlanıncaya kadar kullanılmaması önerilir. Aşağıdaki çalışmalar sigara bırakmaya ilişkindir; sonuçları bütün nikotin ürünleri için aynı risk azalmasının gösterildiği anlamına gelmez. 6 randomize çalışma ile 15 gözlemsel çalışmanın birleştirildiği bir incelemede, bırakılan her haftanın yararı artırdığı ve en az 4 hafta bırakılan çalışmaların daha kısa sürelilere göre belirgin biçimde daha iyi sonuç verdiği gösterilmiştir.¹³ Sistematik derlemelerin bir arada değerlendirildiği bir çalışmada, ameliyattan en az 4 hafta önce başlayan ve birden fazla davranışsal destek görüşmesi ile ilaç tedavisini birlikte içeren bırakma girişimlerinin komplikasyonları azalttığı bildirilmiştir. Aynı çalışmada, ameliyata 4 haftadan fazla süre kala başlatılsa bile tek bileşenli girişimlerin bırakma oranını artırdığı ancak komplikasyonları azaltmadığı belirtilmektedir.¹⁴ Daha kısa süreler de yararsız değildir: farklı ameliyatlar geçiren erişkinleri kapsayan 55 çalışmalık bir meta analizde, sigara içmeye devam edenlerle karşılaştırıldığında ameliyattan en az 2 hafta önce bırakanlarda akciğer komplikasyonu riskinin göreli olarak yüzde 27, en az 4 hafta önce bırakanlarda yüzde 29 daha düşük olduğu bildirilmiştir.¹⁵ Yani süre uzadıkça yarar artmaktadır; geç kalınmış olması bırakmayı anlamsız kılmaz. Uygulanan süre ve nikotin politikası hekimden hekime değişebilir.

Eşlik eden hastalıklar: Şeker hastalığı ve tansiyonun ameliyat öncesinde düzene girmiş olması beklenir. Vücutta aktif bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenir.

İlaçlar: Kan sulandırıcılar ve bazı bitkisel ürünler kanamayı artırabilir. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi söylemeniz gerekir. Reçeteli ilaçlar kendi kararınızla bırakılmamalıdır.

Tetkik ve anestezi değerlendirmesi: Genel sağlık durumuna ve anestezi değerlendirmesine göre gerekli tetkikler belirlenir.¹⁶ Daha önce anesteziyle ilgili bir sorun yaşandıysa veya ilaç alerjisi varsa bildirilmelidir. Açlık ve ilaçların ameliyat günü nasıl kullanılacağı konusunda verilen talimata uyulur.

Ev ve ulaşım hazırlığı: Taburculukta eve dönüş için refakatçi ayarlanır.¹⁶ Kontrollerin zamanı, ilk günlerde ihtiyaç duyulabilecek yardım ve işten ayrılma planı önceden düzenlenir. Ameliyat alanının hazırlığı için ameliyat ekibinin yönlendirmesi alınır; evde kendiliğinden tıraş veya kesi hazırlığı yapılmaz.

Tansiyonun ameliyat çevresindeki dönemde kontrol altında tutulması, yüz germede kanamayı azaltmaya yönelik değerlendirmelerin önemli bir parçasıdır.¹⁷ Bu nedenle ölçümlerdeki değişiklikler ve tedaviyle ilgili sorunlar ameliyat ekibine bildirilmelidir. İlaç düzenlemesi kişinin kendi kararıyla yapılmaz.

İyileşme süreci nasıldır?

Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Ameliyat için 2-3 saat, hastanede kalış için 1-2 gece planlanır. Bu aralıklar hem yalnız yüz germeyi hem de yüz germenin boyun germeyle birlikte yapıldığı durumu kapsar. Boyun germe eklendiğinde süreler uzayabilir; boyun tekniğinin ayrıntıları ayrı sayfanın konusudur.

İlk kontrol ilk hafta içinde yapılır. Hemostatic net dikişleri için 2-3 gün sonra ayrıca poliklinik değerlendirmesi ve dikişlerin alınması planlanır. Diğer dikişler için künyede verilen 1 hafta, kısa özet değerdir; kesi kontrol edilerek 7-10 gün içinde alınırlar. Kulak arkasındaki stapler de aynı kontrolde değerlendirilir.

Morluğun geçmesi için 7-10 gün, belirgin ödemin geçmesi için 2 hafta öngörülür. Bu aralıklar herkesin aynı gün aynı görünüme ulaşacağı anlamına gelmez. İşe dönebilecek durumda olmak, bütün morluk ve şişliğin kaybolmasından önce mümkün olabilir.

Şekil 2-3 ay içinde değerlendirilebilir hâle gelir; artık hafif şişlik ise 3-4 aya kadar sürebilir. Bu nedenle şeklin değerlendirilmesi, o gün bütün şişliğin bitmiş olduğu anlamına gelmez. İyileşmenin yönü kontrollerde izlenir; artan, ağrılı veya belirgin biçimde tek taraflı şişlik yalnız iyileşme süresiyle açıklanmaz.

Ameliyattan sonra nelere dikkat edilir?

Aşağıdakiler genel çerçevedir. Size verilen talimat farklıysa hekiminizin talimatı geçerlidir.

Sargı, korse ve dren: Taburcu olana kadar sargı kullanılır; taburculukta korse verilir. Korsenin kullanım biçimi ve süresi hekimin talimatına göre belirlenir. Dren rutin değildir, seçilmiş hastada kullanılır. Dren varsa bakım ve alınma zamanı kontrol bulgularına göre düzenlenir; kendiliğinden çıkarılmaz. Yüz germe sonrasında pansuman ve dren bakımının kişiye verilen talimatla yürütülmesi önerilmektedir.¹⁸

Kesi ve strip: Kulak önü, kulak arkası ve saç çizgisindeki dikişler ile şeritler için verilen bakım talimatı izlenir. Kulak kıvrımları ve kulak arkası ovuşturulmaz; kabuklar koparılmaz. Şeritlerin değişimi veya kesi çevresine ürün uygulanması için ameliyat ekibinin yönlendirmesi alınır.

Uyku: Baş yükseltilerek dinlenilir. Bu pozisyonun ve fiziksel zorlanmadan kaçınmanın ne kadar sürdürüleceğini hekim belirler. Kesiye baskı yapmayan bir yatış tercih edilir. Yan veya yüzükoyun yatmaya dönüş, kesi ve şişliğin durumuna göre değerlendirilir.

Soğuk uygulama: Ameliyat alanına, baskı yapmayacak biçimde soğuk uygulanır. Uygulamanın biçimi ve süresi hekimin talimatına göre belirlenir.

Duş, yara ve pansuman: Duşa ne zaman girilebileceği kullanılan pansumana göre değişir. Deride kesi varsa, izin verildiğinde yara ovulmadan duş alınabilir ve bölge nazikçe kurulanır. Küvet, havuz ve deniz için yaranın tamamen kapanması beklenir.

Yüz yıkama: Yüz yıkamaya 3-7 gün içinde, kesi ve pansuman kontrolünden sonra izin verilir. Hangi gün ve nasıl başlanacağı hekimin değerlendirmesine göre belirlenir. Yara kapatma şeritleri ve hemostatic net dikişleri için verilen talimat izlenir.

Saç yıkama: İlk saç yıkama 3-7 gün içinde, iyileşme durumuna göre hekimin söylediği biçimde yapılır. Saç yıkanırken kesi hattı ve şeritler için verilen bakım talimatı izlenir. Saç boyası, kuaför işlemleri veya kesi çevresine ürün uygulama için de önce uygunluk değerlendirilir.

Tıraş ve makyaj: 2 haftadan sonra, hekimin kararına göre başlanır. Kesi hattını sürten veya henüz iyileşmemiş bölgeye ürün taşıyan uygulamalardan kaçınılır. Takvimin dolması tek başına uygunluk anlamına gelmez.

Hareket: Baş aşağı eğilme, ıkınma ve ağır kaldırma gibi zorlanmalar erken dönemde sınırlanır. Kesi bölgesini gerecek veya sürtecek hareketlerden kaçınılır. Kendinizi iyi hissetseniz de zorlayıcı etkinliklere birden dönmeyin. Gün içindeki hareket ve dinlenme, taburculukta verilen plana göre düzenlenir.

Ağrı: Yüzde ve kulak çevresinde hassasiyet, gerginlik ve ağrı olabilir.¹⁹ Verilen ağrı kesiciler talimata uygun kullanılır. Ağrının giderek artması, özellikle tek tarafta belirginleşmesi veya göz ağrısıyla birlikte olması beklenerek izlenmemelidir. Yeni bir ağrı kesici veya ek ilaç kullanılacaksa ameliyat ekibine bildirilir.

İşe ve spora dönüş: Masa başı işe dönüş için 2 hafta ayrılır; ağır fiziksel işlerde iyileşme ayrıca değerlendirilir. Spora dönüş 4 hafta sonra aşamalıdır. Hafif etkinlikle başlanır; başı uzun süre aşağıda tutan, ıkınmayı gerektiren veya ameliyat alanına darbe riski taşıyan hareketler için hekimin onayı beklenir. Günlük hayata tam dönüş için verilen 6 hafta, kesi izinin olgunlaşmasının da bittiği anlamına gelmez.

Araç kullanımı: 1 hafta sonra araç kullanmaya dönüş değerlendirilebilir. Anestezinin dikkat ve refleksler üzerindeki etkileri geçmiş olmalı; görme sorunu, baş dönmesi veya uyku hâli yapan ağrı kesici kullanımı bulunmamalıdır. Başınızı çevirebilmeli, trafiği rahatça izleyebilmeli ve ani manevraları ağrısız yapabilmelisiniz. Bu koşullar sağlanmadıysa takvim dolmuş olsa da araç kullanılmaz. Taburculukta eve dönüş refakatçiyle yapılır.

Cinsel yaşam: Günlük hareketler belirgin ağrı oluşturmamaya başladığında ve kendinizi rahat hissettiğinizde dönüş değerlendirilebilir. Baş ve yüz bölgesine baskıdan, kesi hattını geren hareketlerden ve belirgin zorlanmadan kaçınılır. Sabit bir gün yerine iyileşmenin gidişi ve hekimin önerisi esas alınır.

Sigara: Sigara ameliyattan sonra da yara iyileşmesini bozar; iyileşme tamamlanana kadar sigara ve nikotin içeren ürünler kullanılmamalıdır.

Normal olan bulgular: Yüzde ve kulak çevresinde şişlik, morluk, hassasiyet ve gerginlik; kesi çevresinde uyuşma veya farklı hissetme olabilir.¹⁹ Hafif bir bulgunun varlığından çok nasıl değiştiği önemlidir. Azalmak yerine artan şişlik, ilerleyen ağrı veya yeni bir hareket kaybı olağan iyileşme diye değerlendirilmemelidir.

İzler nasıl değişir?

Kulak çevresi ve saç çizgisindeki iz nasıl izlenir?

Yüz germe kesileri iz bırakır. Kesinin kulak çevresindeki doğal hatlara veya saç çizgisine yerleştirilmesi, izin bulunmadığı anlamına gelmez. Belirgin iz ve kesi çevresinde saç kaybı, yüz germenin bildirilen riskleri arasındadır.¹⁹

İzin olgunlaşması için 6 ay ile 1 yıl arasında bir süreç öngörülür. Erken dönemde kızarık, sert veya daha belirgin duran kesi hattı bu süreçte değerlendirilir. İzin son görünümü, ilk kontroldeki görünüm üzerinden kesinleştirilmez.

Kulak önü ve kulak arkası izlerinde silikon jel, silikon bant ve masaj önerilir. Bunlara ne zaman başlanacağı ve nasıl uygulanacağı kesi iyileşmesine göre hekim tarafından belirlenir. Saçlı deri izinde ise silikon jel, silikon bant ve masaj önerilmez. Aynı bakım bütün kesi bölgelerine uygulanmaz.

Kesi bakımında hekimin verdiği plan izlenir. Saç taranırken kesi hattı zorlanmaz ve kabuklar koparılmaz. Bölgenin güneşten korunmasına dikkat edilir. Kesi açılması, akıntı veya artan hassasiyet varsa yalnız iz olgunlaşmasının bir parçası sayılmaz, değerlendirme istenir.

Hemostatic net dikişlerinin işaretleri ne zaman geçer?

Hemostatic net dikişlerinin giriş yerlerindeki geçici işaretler, kulak çevresindeki kesi izinden farklıdır. Yüz, kaş ve boyun gençleştirme işlemlerini kapsayan Ribeiro meta analizinde kızarık işaretlerin 2-3 ayda tamamen gerilediği, kalıcı renk koyulaşmasına dönüşmediği bildirilmiştir.¹⁰ Bu bulgu, dikişler alındığında derinin hemen izsiz görüneceği anlamına gelmez.

Asya popülasyonunda yüz, kaş ve boyun işlemlerini kapsayan 300 kişilik bir seride net işaretlerinin yüzde 90'ının 1 ay içinde kaybolduğu, bir bölümünün 8 haftaya kadar sürdüğü bildirilmiştir. Bu seride kalıcı hiperpigmentasyon görülmemiştir.²⁰ Çalışma yalnız yüz germeyi kapsamamaktadır ve takip ile bakım koşullarına uyan seçilmiş kişileri içermektedir. Bu sonuçlar kalıcı iz bırakmayacağına ilişkin kişisel garanti oluşturmaz.

Saç kaybı veya kulak biçiminde değişiklik olabilir mi?

Saçlı deriyle ilişkili kesi çevresinde geçici veya kalıcı saç kaybı oluşabilir.¹⁹ Saç çizgisi ve favorilerin yer değiştirmesi ile kulak memesinde çekilme de değerlendirilmesi gereken sorunlardır.¹² Yeni bir seyrelme, kulak memesinde çekilme veya belirginleşen iz kontrolde gösterilmelidir. Nasıl ilerlediği izlenir; ek düzeltme kararı iyileşme ve mevcut yapıya göre verilir.

Riskler ve komplikasyonlar

Riskler yönteme, ameliyatın kapsamına ve kişinin durumuna göre değerlendirilir. Bir teknik adı, bütün hastalarda aynı risk düzeyini ifade etmez. Farklı ameliyatları ve ek işlemleri içeren çalışmaların sonuçları da tek bir başarı veya güvenlik yüzdesinde birleştirilmemelidir.⁶

Şekil, simetri ve iz ile ilgili sorunlar

İki taraf arasında fark kalması, görünümün beklentiyi karşılamaması, belirgin iz veya kesi uçlarında şekil bozukluğu gelişmesi mümkündür.¹⁹ Şişlik dönemindeki fark ile iyileşme sonrasında kalan asimetri ayrı değerlendirilir.

Kalan veya yeniden gelişen çene hattı sarkması ek değerlendirme gerektirebilir.² Sorunun doku konumu, hacim, iz veya erken şişlikle ilişkisi belirlenmeden yeni bir işlem kararı verilmez.

Duyu ve yüz hareketleriyle ilgili sorunlar

Duyu: Kulak çevresinde ve kesi yakınında uyuşma veya dokunmayı farklı hissetme gelişebilir. Büyük auriküler sinir, kulak memesi ve çevresinden duyu taşır; mimik kaslarını çalıştıran yüz sinirinden farklıdır.¹ Kontrolde his ve hareket ayrı değerlendirilir.

Yüz siniri: Temporal, diğer adıyla frontal dal alın ve kaş hareketiyle; zigomatik ve bukkal dallar göz çevresi, yanak ve ağız çevresi hareketleriyle ilişkilidir. Marjinal mandibular dal alt dudak hareketi açısından önemlidir. Boyna uzanan çalışmada servikal dal da değerlendirmeye girer.¹ Bu dalların etkilenmesi geçici veya kalıcı hareket güçsüzlüğüne yol açabilir.²¹

67 yayın, 15404 hasta ve 15441 işlemi içeren meta analizde toplam motor sinir hasarı yüzde 0,66, duyu hasarı yüzde 0,39 olarak bildirilmiştir. Kalıcı motor hasar için birleştirilmiş tahmin yüzde 0,047, kalıcı duyu hasarı için yüzde 0,045'tir.²¹ Bu gruplar farklı yüz germe tekniklerini, tekrar ameliyatlarını ve eşlik eden başka yüz işlemlerini kapsamaktadır; sayılar yalnız burada anlatılan ameliyatın kişisel risk oranı değildir.

Motor sorunların çoğunun geçici olduğu bildirilmiştir.²¹ Bununla birlikte, yeni gelişen hareket kaybı bekletilmeden değerlendirilmelidir. Genel motor ve duyu oranları belirli bir sinir dalına ait değildir; kalıcı olaylar toplamdan ayrı bir ek risk olarak toplanmaz.

Kanama, yara ve sıvı birikimiyle ilgili sorunlar

Kanama ve hematom: Ameliyat alanında kan birikmesi, şişlik ve gerginlik oluşturabilir.¹⁷ Özellikle tek tarafta hızla artan şişlik veya giderek şiddetlenen ağrı varsa kontrol zamanı beklenmez. Muayene sonucuna göre ek müdahale gerekebilir.

47 çalışma ve 10766 hastalık derlemede hematom oranı derin plan grubunda yüzde 3, SMAS grubunda yüzde 2 olarak bildirilmiştir.⁶ Bunlar farklı çalışma kümelerinden birleştirilmiş oranlardır; kişiye ait iki seçenek arasında kesin risk farkı göstermez. Sınırlı kesi yöntemlerini inceleyen 20 makale ve 4451 hastalık başka bir derlemede toplam komplikasyon yüzde 3,2, hematom yüzde 2 olarak bildirilmiştir.⁸ İkinci derlemenin oranları bütün yüz germeler veya yalnız derin plan için geçerli değildir.

Genişleyen bir hematom derinin kanlanmasını etkileyebilir ve hızlı müdahale gerektirebilir.¹⁷ Hemostatic net veya dren kullanılması kanama ihtimalini ortadan kaldırmaz.¹¹

Enfeksiyon ve yara: Enfeksiyon, sıvı birikimi, yaranın geç iyileşmesi ve doku kaybı gelişebilir.¹⁹ Kızarıklığın yayılması, akıntı, ateş veya kesi kenarlarının açılması durumunda hekim değerlendirmesi gerekir. Enfeksiyondan korunma ve gerektiğinde tedavi, kişinin durumuna göre belirlenir; herkes için aynı ilaç planı yoktur.

Seroma: Ameliyat alanında doku sıvısı birikebilir ve hekim tarafından boşaltılması gerekebilir.¹¹ Yeni gelişen bir şişlik, muayene edilmeden kan veya doku sıvısı diye ayırt edilemez. Bölgeye kendi kendinize baskı uygulamayın veya sıvıyı boşaltmaya çalışmayın.

Anestezi ve genel cerrahi riskler

Genel anesteziye ilişkin riskler, sağlık öyküsü ve anestezi değerlendirmesiyle birlikte ele alınır. Kalp ve solunumla ilgili sorunlar gibi genel cerrahi riskler de değerlendirmeye dahildir.¹⁹

Pıhtı: Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması ve bu pıhtının akciğere gitmesi ciddi bir durumdur. Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.

Pıhtıdan korunma yaklaşımı kişinin riskine ve yapılacak ameliyata göre belirlenir. Kullanılacak önlemler taburculuk ve bakım planında açıklanır. Reçete edilmemiş kan sulandırıcı başlanmaz; mevcut bir tedavi de kişinin kendi kararıyla değiştirilmez.

Eklenen işlemlerle ilişkili riskler

Yağ enjeksiyonu, ayrıca orta yüz kaldırma veya boyun germe eklendiğinde bu işlemlerin risk ve bakım gereksinimleri de değerlendirilir. Birleşik işlemler içeren serilerde gelişen her komplikasyonu yalnız yüz germeye bağlamak mümkün değildir.²¹ Hangi işlemin hangi amaçla eklendiği ve bakım planını nasıl etkilediği ameliyat öncesinde açıklanır.

Sonuç zamanla nasıl değişir?

Yüz germenin sonucu için herkese aynı yıl süresi verilemez. Uzun dönem araştırmalarda belirli bir takip zamanında korunan değişiklik, o kişide sonucun tam olarak ne zaman kaybolacağını göstermez.

İlk yüz germesini geçirmiş 50 kişinin 5,5 yıl sonra değerlendirildiği çalışmada, çene hattındaki sarkan dokularda ameliyatla sağlanan yükselmenin yüzde 21'inin geri döndüğü bildirilmiştir. Aynı çalışmada boyun açısında sağlanan düzeltmenin yüzde 69'unun geri döndüğü belirtilmektedir.²² Bunlar hastaların yüzde 21'inde veya yüzde 69'unda nüks olduğu anlamına gelmez; başlangıçta elde edilen düzeltmenin ne kadarının geri döndüğünü anlatır. Boyun sonucunun da değerlendirildiği bu seri, yüz ile boynun zaman içinde aynı seyri izlemek zorunda olmadığını göstermektedir.

Genel görünüm puanlamasında kişilerin yüzde 76'sının, 5,5 yıl sonra da ameliyat öncesine göre daha genç göründüğü bildirilmiştir.²² Bu, hasta memnuniyeti yüzdesi veya kişiye verilebilecek bir kalıcılık garantisi değildir. Çalışmanın takip süresi de önerilen bir yeniden ameliyat takvimi sayılmaz.

Uzatılmış SMAS için 60 kişilik başka bir serinin başlığında geçen 5 yıl, çalışmanın hasta topladığı dönemdir; ortalama hasta takibi 8,3 aydır.⁴ Çalışma dönemi ile ameliyattan sonraki takip süresini ayırmak, kalıcılığa ilişkin bilgiyi doğru okumak için önemlidir.

Yeniden düzeltme gerektiğinde kalan gevşeklik, yeni gelişen değişiklik, iz ve hacim eksikliği ayrı değerlendirilir. Ek ameliyat kararı yalnız geçen yıl sayısına göre verilmez.

Sonuçtan ne beklenebilir?

Hedef, orta ve alt yüz dokularının konumunu ve çene hattını kişinin yüz yapısıyla birlikte değerlendiren bir düzeltmedir. Nazolabial bölgenin görünümü değişebilir; ancak bu katlantının bütünüyle silineceği sözü verilemez. Uzun dönem seride bu bölgede düzelme bildirilmiş olması, her yöntemin her kişide aynı sonucu sağlayacağı anlamına gelmez.²²

Dokuların yer değiştirmesi, hacim eksikliği ve deri yüzeyindeki değişiklikler ayrı hedeflerdir. Yağ enjeksiyonu veya başka bir işlemin eklenmesi bu nedenle ayrı değerlendirilir.² Daha geniş ameliyatın her durumda daha iyi sonuç vereceği kabul edilmez.⁷

Şeklin değerlendirilmesi, günlük hayata dönüş ve izin olgunlaşması aynı tarihte tamamlanmaz. Sonuç; erken şişlik, iki tarafın uyumu, mimik, duyu ve kesi görünümü birlikte izlenerek değerlendirilir.

Ne zaman hekime başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda planlanan kontrolü beklemeyin:

• Yüzde veya kulak çevresinde, özellikle tek tarafta hızla artan şişlik ve gerginlik
• Azalmak yerine artan veya verilen ağrı tedavisine rağmen belirginleşen ağrı
• Ateş, yayılan kızarıklık veya kesi hattından akıntı
• Yaranın açılması veya durmayan kanama
• Deride yeni gelişen belirgin solukluk, koyulaşma veya kabarcık
• Yeni gelişen kaş, göz kapatma, gülümseme veya alt dudak hareketi kaybı
• Sargı veya korse altında giderek artan ağrı, baskı ya da şişlik

Kanama, deri dolaşımında bozulma ve yeni sinir bulguları erken değerlendirme gerektirebilir.¹⁷²¹ Yüz-boyun bölgesindeki hızla artan şişliğe nefes alma güçlüğü eşlik ediyorsa acil değerlendirme geciktirilmemelidir.² Ani görme değişikliği veya şiddetli göz ağrısı da beklenmemelidir.

Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı da acildir. Özellikle ani solunum ya da görme sorunu varsa hekime ulaşmaya çalışırken acil değerlendirme geciktirilmemelidir.

Bu yazıdaki sayılar hakkında

Ameliyat, hastanede kalış, dikişlerin alınması, işe ve etkinliklere dönüş süreleri ile şişlik, şeklin oturması ve izin olgunlaşması için verilen aralıklar klinik uygulama çerçevesidir. Künye hem yalnız yüz germeyi hem de yüz germenin boyun germeyle birlikte yapıldığı durumu kapsar. Net dikişlerinin alınma zamanı, diğer dikişlerden ayrıdır.

Araştırmalardaki hasta ve işlem sayıları aynı birim değildir. Birleşik işlemlerin sonuçları yalnız yüz germenin sonucu sayılmaz. Tek kollu meta analiz, tedavi uygulanmayan grupla karşılaştırma değildir; bir olayın bildirilmemesi kişisel riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.

Uzun dönem takipte ölçülen düzeltme kaybı, aynı oranda hastada nüks olduğu anlamına gelmez. Takip süresi kişiye kalıcılık vaadi veya yeniden ameliyat takvimi olarak sunulmamaktadır.

Sigara bırakmaya ilişkin çalışmalar farklı ameliyatları kapsamaktadır. Bu çalışmaların göreli risk azalmaları, yüz germeye özgü bir komplikasyon yüzdesi veya bütün nikotin ürünleri için ayrı ayrı kanıtlanmış etki anlamına gelmez.

Kaynaklar

1. Sinclair NR. InService Insights: Facelift anatomy, pre-op eval, techniques and complications. American Society of Plastic Surgeons; 1 Ekim 2020. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

2. Rohrich RJ, Sinno S, Vaca EE. Getting Better Results in Facelifting. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2019;7(6):e2270. doi:10.1097/GOX.0000000000002270 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

3. Jacono A, Bryant LM. Extended Deep Plane Facelift: Incorporating Facial Retaining Ligament Release and Composite Flap Shifts to Maximize Midface, Jawline and Neck Rejuvenation. Clin Plast Surg. 2018;45(4):527-554. doi:10.1016/j.cps.2018.06.007 ↩ ↩² ↩³

4. Lindsey JT. Five-year retrospective review of the extended SMAS: critical landmarks and technical refinements. Ann Plast Surg. 2009;62(5):492-496. doi:10.1097/SAP.0b013e31818ba77d ↩ ↩² ↩³

5. American Society of Plastic Surgeons. Facelift Procedure Steps. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩²

6. Vayalapra S, Guerero DN, Sandhu V, ve ark. Comparing the Safety and Efficacy of Superficial Musculoaponeurotic System and Deep Plane Facelift Techniques: A Systematic Review and Meta-analysis. Ann Plast Surg. 2025;95(5):582-589. doi:10.1097/SAP.0000000000004454 ↩ ↩² ↩³

7. Schultz KP, Sherif R, Ganesh Kumar N, Stuzin JM, Rohrich RJ. Demystifying Deep Layer Face-Lift Techniques: A Systematic Review of Superficial Musculoaponeurotic System Techniques. Plast Reconstr Surg. 2026;157(4):615-620. doi:10.1097/PRS.0000000000012526 ↩ ↩²

8. Amador RO, Hamaguchi R, Bartlett RA, Sinha I. Limited Incision Facelifts: A Contemporary Review of Approaches and Complications. Aesthet Surg J. 2024;44(3):NP218-NP224. doi:10.1093/asj/sjad344 ↩ ↩²

9. Auersvald A, Auersvald LA. Hemostatic net in rhytidoplasty: an efficient and safe method for preventing hematoma in 405 consecutive patients. Aesthetic Plast Surg. 2014;38(1):1-9. doi:10.1007/s00266-013-0202-5 ↩ ↩²

10. Ribeiro LF, De Freitas LR, Udoma-Udofa OC, ve ark. Efficacy and safety of hemostatic net in facelift and rejuvenation surgeries (browlift and necklift): a systematic review and meta-analysis. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2026;116:118-130. doi:10.1016/j.bjps.2026.03.029 ↩ ↩²

11. Ismail M, Ghoraba S. Hemostatic net versus surgical drain after deep plane facelift surgery: a prospective randomized controlled trial. Aesthetic Plast Surg. 2025;49(16):4572-4578. doi:10.1007/s00266-025-04745-8 ↩ ↩² ↩³

12. American Society of Plastic Surgeons. Managing the risks of smoking in plastic surgery patients. Practice reference, 9 Ekim 2024. Erişim tarihi: 5 Eylül 2026. plasticsurgery.org ↩

13. Mills E, Eyawo O, Lockhart I, Kelly S, Wu P, Ebbert JO. Smoking cessation reduces postoperative complications: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2011;124(2):144-154.e8. doi:10.1016/j.amjmed.2010.09.013 ↩

14. Fiddes RA, McCaffrey N. Preoperative smoking-cessation interventions to prevent postoperative complications: a quality assessment and overview of systematic review evidence. Anesth Analg. 2025;140(6):1377-1387. doi:10.1213/ANE.0000000000007187 ↩

15. Tang E, Rodriguez RM, Srivastava A, ve ark. Impact of short duration smoking cessation on post-operative complications: a systematic review and meta-analysis. J Clin Anesth. 2025;106:111967. doi:10.1016/j.jclinane.2025.111967 ↩

16. American Society of Plastic Surgeons. Facelift Preparation. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩²

17. Tiourin E, Barton N, Janis JE. Methods for Minimizing Bleeding in Facelift Surgery: An Evidence-based Review. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2021;9(8):e3765. doi:10.1097/GOX.0000000000003765 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴

18. American Society of Plastic Surgeons. Facelift Recovery. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩

19. American Society of Plastic Surgeons. Facelift Risks and Safety. Erişim tarihi: 6 Eylül 2026. Kurum metni ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

20. Wongkietkachorn A, Wongkietkachorn N. The use of the hemostatic net in Asian population: hyperpigmentation and the duration required for hemostatic net marking to disappear. Aesthetic Plast Surg. 2025;49(3):627-634. doi:10.1007/s00266-024-04561-6 ↩

21. Gandra G, Silva BS, Horta R. Facelift Surgery and Nerve Injury: A Systematic Review and Meta-Analysis. Aesthetic Plast Surg. 2025;49(20):5696-5711. doi:10.1007/s00266-025-04932-7 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵

22. Jones BM, Lo SJ. How long does a face lift last? Objective and subjective measurements over a 5-year period. Plast Reconstr Surg. 2012;130(6):1317-1327. doi:10.1097/PRS.0b013e31826d9f7f ↩ ↩² ↩³