İçe dönük meme başı düzeltilmesi

İçe dönük meme başı düzeltilmesi nedir?

İçe dönük meme başı, öne doğru çıkıntı yapmayan ve areola düzleminin altında kalan meme başıdır.¹ Areola, meme başını çevreleyen koyu renkli alandır. Meme başının altındaki fibröz bantların ve kısalmış süt kanallarının onu içeri doğru çekmesiyle ortaya çıkar.¹ Ameliyat, bu çekintiyi çözerek meme başının dışarıda kalmasını amaçlar.

Bir derlemede bu durumun kadınların yüzde 2 ila 10'unu etkilediği bildirilmektedir.¹ Sıklığın bu kadar geniş bir aralıkla verilmesi, çalışmaların farklı tanım ve yaş gruplarıyla çalıştığını gösterir; tek bir kesin oran yoktur.

Doğuştan olan biçim en sık görülenidir. Sonradan ortaya çıkan içe dönüklük daha seyrektir ve meme kanseri, kanal çevresindeki iltihap, geçirilmiş meme ameliyatı veya emzirme sonrasında gelişebilir.¹ Bu ayrım yazının ilerleyen bölümlerinde ayrıca ele alınmaktadır.

Bu ameliyat memenin hacmini değiştirmez, sarkmış memeyi yukarı almaz, areolanın ölçüsünü küçültmez ve kanser tedavisinden sonra yeni bir meme başı oluşturmaz. Bunların her biri ayrı işlemlerdir. Hacim eklenmesi ya da azaltılması söz konusuysa meme büyütme ve meme küçültme, memenin yukarı alınması gerekiyorsa meme dikleştirme ayrıca değerlendirilir.

Düz meme başı ile içe dönük meme başı aynı şey midir?

Aynı şey değildir. Düz meme başı areola düzleminden dışarı çıkmaz ama içeri de çekilmez; içe dönük meme başı areola düzleminin altında kalır.¹ İkisi de anatomik çeşitliliğin parçasıdır. Avustralya'nın kurumsal gebelik ve bebek bilgilendirmesi, düz ya da içe dönük meme başının bebeğin memeyi kavramasını başlangıçta güçleştirebildiğini, buna karşılık emzirmenin çoğu zaman mümkün olduğunu belirtmektedir.²

Her görünüm farklılığı ameliyat gerektiren bir hastalık değildir. Yakınma oluşturmayan bir içe dönüklük için işlem yapılması gerekmez.

Kimler için uygundur?

Başvuru nedenleri işlevsel ve görünümle ilgili olmak üzere iki başlıkta toplanır. İşlevsel yakınmalar arasında emzirmede güçlük, bölgede tahriş ve tekrarlayan enfeksiyon sayılmaktadır.¹ Görünümden duyulan rahatsızlık da tek başına bir başvuru nedenidir; bu iki grup birbirinin yerine geçmez ve ikisi bir arada da bulunabilir.

Ameliyat olmamak da bir seçenektir. İçe dönük meme başı kendiliğinden sağlık sorunu oluşturmaz; karar, kişinin yakınmasının ne olduğuna ve beklentisinin ameliyatla karşılanıp karşılanamayacağına göre verilir.

Bu uygulamada alt yaş sınırı 18'dir. Meme gelişiminin tamamlanmamış olduğu dönemde ameliyat planlanmaz.

Sonradan gelişen içe dönüklükte önce ne yapılır?

Uzun süredir var olan bir içe dönüklük ile yeni ortaya çıkan bir içe dönüklük aynı şey değildir. Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), meme başının yeni içeri dönmesini değerlendirilmesi gereken meme değişiklikleri arasında saymakta ve her zamankinden farklı bir meme ya da meme başı değişikliğinde hekime başvurulmasını önermektedir.³ Aynı kaynak, bu belirtilerin başka nedenlerle de oluşabileceğini ve tek başına kanser anlamına gelmediğini açıkça belirtmektedir.³

Meme başının yeni içeri dönmesine ele gelen bir kitle, meme başından kanlı ya da kendiliğinden gelen akıntı, deride çekinti veya meme başı derisinde yeni bir değişiklik eşlik ediyorsa bunlar da değerlendirmeye alınır.³ Ağrı bulunmaması değerlendirmeyi gereksiz kılmaz. Bu başvuru acil servis başvurusu olarak tanımlanmamaktadır; hekime görünmek yeterlidir.³

Böyle bir durumda sıra önce nedenin araştırılmasıdır. Estetik düzeltme, altta yatan bir nedenin görünümünü örtebileceği için değerlendirme tamamlanmadan planlanmaz. Hangi tetkiklerin isteneceği öyküye ve muayene bulgularına göre belirlenir; herkese aynı tetkik uygulanmaz.

Muayenede ne değerlendirilir?

Muayenede içe dönüklüğün ne zamandır bulunduğu, tek tarafta mı iki tarafta mı olduğu ve zaman içinde değişip değişmediği sorulur. Byun'un 108 kişilik serisinde 101 kişide iki taraf, 7 kişide tek taraf etkilenmiştir; Jeong ve Lee'nin 26 kişilik serisinde ise 21 kişide iki taraf, 5 kişide tek taraf etkilenmiştir.⁴⁵ Yani iki taraflı olması daha sık görülen biçimdir, ancak tek taraflı olması tek başına bir uyarı işareti değildir.

Meme başının elle dışarı çıkarılıp çıkarılamadığı ve bırakıldığında çıkıntısını koruyup korumadığı ayrıca değerlendirilir. Bölgede akıntı, kitle, deri değişikliği ve tahriş bulgusu aranır. Daha önce bu bölgeye yapılmış bir girişim varsa kaydedilir.

Emzirme öyküsü ve ileriye dönük emzirme planı muayenenin parçasıdır. Bu bilgi yöntem seçimini doğrudan etkiler ve yazının emzirme bölümünde ayrıca ele alınmaktadır.

İçe dönüklüğün derecesi nasıl belirlenir?

Bu uygulamada Han ve Hong'un önerdiği 3 dereceli sınıflama kullanılır. Sınıflama, 1993 ile 1997 arasında tedavi edilen 60 kişideki 107 meme başına dayanmaktadır ve derece ameliyat öncesi değerlendirmeyle belirlenip ameliyat bulgularıyla doğrulanmıştır.⁶ Bir derlemede bu sınıflama alanda genel kabul görmüş sınıflama olarak anılmaktadır.¹

Derece	Muayenedeki karşılığı
1	Meme başı elle kolayca dışarı çıkarılır ve bırakıldığında çıkıntısını korur6
2	Meme başı dışarı çıkarılabilir ama çıkıntısını koruyamaz ve yeniden içeri döner6
3	Meme başının elle dışarı çıkarılması çok güçtür6

Özgün yayında her dereceye eşlik eden fibroz miktarı ve o seride uygulanan yöntem birlikte tarif edilmiştir.⁶ Bu bir evde uygulanabilecek tanı testi değildir ve sınıflama ameliyat kararını tek başına vermez.

Sınıflamanın alanda yaygın olarak kullanıldığı gösterilebilmektedir.¹ Buna karşılık bu taramada, gözlemciler arası uyumunu veya bağımsız bir hasta grubunda yöntem seçimini öngörme başarısını ölçen bir çalışma bulunamamıştır. Bu nedenle sınıflama için "geçerliği kanıtlanmış ölçek" denmemektedir; bunun geçersiz olduğu gösterilmiş anlamına gelmediği de belirtilmelidir.

Ameliyat nasıl planlanır?

Ameliyat genel ya da lokal anestezi altında yapılabilir; hangisinin uygun olduğu işlemin kapsamına, tek ya da iki taraflı olmasına ve kişinin sağlık durumuna göre belirlenir. Bu uygulamada ameliyat genellikle 1 saat sürer ve hastanede kalış 1 gece olarak planlanır.

Planlamanın çıkış noktası, meme başını içeri çeken fibröz bantların çözülmesi ve çözüldükten sonra meme başının dışarıda kalmasını sağlayacak bir desteğin kurulmasıdır.⁶ Bu uygulamada kullanılan yöntemler destek dikişi, doku flebi ve germe sistemidir.

Süt kanalları korunabilir mi?

Yöntemler, süt kanallarının korunup korunmamasına göre iki ana gruba ayrılmaktadır.⁷ Kanalların korunması yalnız emzirme için değil, meme başı duyusu için de önem taşımaktadır; meme başının siniri kanal sistemi boyunca ilerlemektedir.⁵

13 çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede, kanalları koruyan yöntemlerde yeniden içe dönme 350 meme başının 2'sinde, yani yüzde 0,6 oranında; kanallara zarar veren yöntemlerde 161 meme başının 16'sında, yani yüzde 9,9 oranında bildirilmiştir.⁷ Derlemenin yazarları, kanallara zarar veren yöntemin üstün olduğuna dair istatistiksel kanıt bulunmadığını belirtmekte ve ilk seçeneğin kanal koruyucu bir yöntem olmasını önermektedir.⁷ Derlemeye alınan 13 çalışmanın tamamı kanıt düzeyi olarak en alt basamakta yer almaktadır ve çalışmaların farklılığı nedeniyle meta analiz yapılamamıştır.⁷

Bu nedenle kanal koruyucu yöntem ilk seçenektir. Kanalların kısmen ya da tamamen kesilmesi, fibrozun ağır olduğu ve kanallar korunarak yeterli çözülmenin sağlanamadığı durumlarda söz konusu olur; Han ve Hong'un özgün tarifinde bu durum 3. derece için anlatılmaktadır.⁶ Ancak 3. derece olmak kanalların kesileceği anlamına gelmez; kanalları korumayı amaçlayan bir dikiş yönteminin 209 meme başlık serisinde 64 meme başı 3. dereceydi.⁴ Karar muayene ve ameliyat sırasındaki bulgularla verilir.

Destek dikişi, doku flebi ve germe sistemi nasıl ayrılır?

Destek dikişi: Fibröz bantlar çözüldükten sonra meme başının tabanına yerleştirilen ve onu dışarıda tutan dikişlerdir. 209 meme başı içeren bir seride bu yöntem 2 küçük kesi ve az sayıda dikişle uygulanmıştır.⁴

Doku flebi: Meme başının altındaki desteğin yetersiz kaldığı durumlarda, çevre dokudan hazırlanan küçük flepler meme başının altına getirilerek dayanak oluşturur.⁶ 47 meme başı içeren bir seride bu yöntemle çadır askısına benzer bir destek kurulmuştur.⁵

Germe sistemi: Meme başına dışarıdan ya da dokudan geçirilen bir düzenekle sürekli çekme uygulanan yöntemdir. İlk olarak 1994'te tanımlanmıştır.⁸ Derlemede bu grup ayrı bir teknik başlığı olarak izlenmektedir.¹

Hangi yöntemin seçileceği dereceye, fibrozun miktarına, daha önce girişim yapılıp yapılmadığına ve emzirme planına göre belirlenir. Tekniğin adı tek başına kanalların tamamının korunduğu ya da emzirmenin güvence altına alındığı anlamına gelmez.

Ameliyatsız yöntemler işe yarar mı?

Ameliyatsız yaklaşımların üç ayrı hedefi vardır ve bunlar birbirine karıştırılmamalıdır: emzirme sırasında bebeğin memeyi kavramasını kolaylaştırmak, biçimi kalıcı olarak düzeltmek ve gebelik öncesinde meme başını hazırlamak.

Bir derlemede elle çekme, piercing ve vakum uygulaması gibi cerrahi dışı yaklaşımların yalnız 1. derecede kullanılabileceği belirtilmektedir.¹

Gebelikte meme kabuğu ve Hoffman egzersizleri: 96 kişilik randomize bir çalışmada meme başı anatomisinde sürdürülen düzelme kabuk önerilenlerde yüzde 52, önerilmeyenlerde yüzde 60 olarak bulunmuş ve fark anlamlı çıkmamıştır. Doğumdan 6 hafta sonra emzirenlerin oranı kabuk önerilmeyenlerde 48 kişinin 24'ü, kabuk önerilenlerde 48 kişinin 14'üdür.⁹ Yani kabuk önerilmesi emzirme olasılığını artırmamış, azaltmış görünmektedir. Egzersiz gruplarında ise fark bulunmamıştır.⁹

Ters şırınga yöntemi: Emziren 54 kişilik randomize bir pilot çalışmada ters şırınga kullanan grup, standart bakım alan gruba göre daha iyi bir sonuç vermemiştir; 1. ve 3. ayda yalnız anne sütüyle besleme ve 6. ayda herhangi bir emzirme standart bakım grubunda daha yüksek bulunmuştur.¹⁰ Çalışmanın yazarları ters şırınga yönteminin emzirme sonuçlarında düzelmeyle ilişkili bulunmadığını bildirmektedir.¹⁰ Örneklem küçüktür, katılımcıların önemli bir bölümü çalışmaya girmeyi kabul etmemiştir ve bırakma oranı yüksektir; bu nedenle sonuç kesin bir zarar kanıtı olarak da okunmamalıdır.¹⁰

Elektrikli pompa ile ters şırınga karşılaştırması: Emziren 60 kişilik randomize bir çalışmada doğumdan sonraki 3. güne kadar emzirmenin kurulması şırınga grubunda 30 kişinin 18'inde, pompa grubunda 30 kişinin 17'sinde sağlanmış ve fark anlamlı bulunmamıştır.¹¹ Üçüncü günde ağrısı olmayan ya da hafif ağrısı olanların oranı pompa grubunda daha yüksektir.¹¹ Bu çalışmada standart bakım kolu bulunmamaktadır; sonuç iki yöntemin karşılaştırılmasıdır, kalıcı düzeltme kanıtı değildir.

Gebelik öncesi germe düzeneği: 1. ve 2. derece içe dönük meme başı bulunan 230 kişiyi kapsayan randomize bir çalışmada, gebelikten önce 6 ay boyunca germe düzeneği kullanılan grup günlük egzersiz yapan kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bildirdiği başarı oranı 1. derecede yüzde 84,9 ve 2. derecede yüzde 79,3 iken, kontrol grubunda yüzde 52,5 ve yüzde 38,9'dur.¹² Çalışmanın birincil sonuç ölçütü, zamanında doğumdan sonra 4 ay emzirebilmek olarak tanımlanmıştır.¹² Bu sonuç 3. dereceyi kapsamamaktadır ve emzirme kabı gibi basit aparatlarla aynı uygulama değildir.

Toparlamak gerekirse, emzirme desteğine yarayabilecek yaklaşımlar vardır, ancak bütün cihazların ve bütün derecelerin kalıcı düzeltme sağladığını gösteren kanıt bu taramada bulunamamıştır.

Kesi, dikişler ve tek ya da iki taraflı uygulama

Kesiler meme başının tabanında, areolayla birleştiği çizgide ve küçük tutulur; amaç izin bu doğal sınırda kalmasıdır.⁴ Kapatmada meme başını dışarıda tutan gömülü destek dikişleri ile deriyi kapatan dikişler birlikte kullanılır. Kendiliğinden eriyen dikişlerin alınması gerekmez; alınması gereken dikişler bu uygulamada 2 hafta içinde alınır.

İki taraf etkilenmişse işlem çoğunlukla aynı seansta yapılır. Tek taraf etkilenmişse diğer meme başının görünümü ölçüt olarak kullanılır, ancak iki tarafın birebir aynı olması beklenmez.

Bu işlem başka bir meme ameliyatıyla aynı seansta yapılabilir. Böyle bir durumda ameliyat süresi, iyileşme takvimi ve riskler eklenen işleme göre değişir; bu yazıdaki süreler yalnız tek başına yapılan içe dönük meme başı düzeltmesi içindir.

Ameliyata nasıl hazırlanılır?

Sigara ve nikotin: Sigara, ameliyat sonrası yara iyileşmesi sorunları açısından bir risk etkenidir. Sigara dışındaki nikotin ürünlerine özgü cerrahi veri ise azdır. Amerikan Plastik Cerrahlar Derneği'nin uygulama başvuru belgesinde, elektronik sigara kullanımı ile cerrahi riskler konusunda klinik veri eksikliği bulunduğu, ancak nikotinin kan akımını azalttığı bilindiği için elektronik sigaranın ve diğer nikotin ürünlerinin olası bir risk etkeni sayıldığı belirtilmektedir.¹³ Bu nedenle ameliyattan en az 1 ay önce sigaranın, elektronik sigaranın ve nikotin içeren diğer ürünlerin bırakılması, ameliyattan sonra da iyileşme tamamlanıncaya kadar kullanılmaması önerilir. Aşağıdaki çalışmalar sigara bırakmaya ilişkindir; sonuçları bütün nikotin ürünleri için aynı risk azalmasının gösterildiği anlamına gelmez. 6 randomize çalışma ile 15 gözlemsel çalışmanın birleştirildiği bir incelemede, bırakılan her haftanın yararı artırdığı ve en az 4 hafta bırakılan çalışmaların daha kısa sürelilere göre belirgin biçimde daha iyi sonuç verdiği gösterilmiştir.¹⁴ Sistematik derlemelerin bir arada değerlendirildiği bir çalışmada, ameliyattan en az 4 hafta önce başlayan ve birden fazla davranışsal destek görüşmesi ile ilaç tedavisini birlikte içeren bırakma girişimlerinin komplikasyonları azalttığı bildirilmiştir. Aynı çalışmada, ameliyata 4 haftadan fazla süre kala başlatılsa bile tek bileşenli girişimlerin bırakma oranını artırdığı ancak komplikasyonları azaltmadığı belirtilmektedir.¹⁵ Daha kısa süreler de yararsız değildir: farklı ameliyatlar geçiren erişkinleri kapsayan 55 çalışmalık bir meta analizde, sigara içmeye devam edenlerle karşılaştırıldığında ameliyattan en az 2 hafta önce bırakanlarda akciğer komplikasyonu riskinin göreli olarak yüzde 27, en az 4 hafta önce bırakanlarda yüzde 29 daha düşük olduğu bildirilmiştir.¹⁶ Yani süre uzadıkça yarar artmaktadır; geç kalınmış olması bırakmayı anlamsız kılmaz. Uygulanan süre ve nikotin politikası hekimden hekime değişebilir.

Eşlik eden hastalıklar: Şeker hastalığı ve tansiyonun ameliyat öncesinde düzene girmiş olması beklenir. Vücutta aktif bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenir.

İlaçlar: Kan sulandırıcılar ve bazı bitkisel ürünler kanamayı artırabilir. Kullandığınız her ilacı ve takviyeyi söylemeniz gerekir. Reçeteli ilaçlar kendi kararınızla bırakılmamalıdır.

Emzirme ve gebelik planı: Emzirme planı ameliyat öncesinde ele alınır; bu bilgi hem yöntem seçimini hem de zamanlamayı etkiler. Emzirme döneminde ya da emzirmenin yeni bittiği dönemde meme dokusu değişim hâlindedir. Bu taramada ameliyatın emzirmeden ne kadar sonra yapılması gerektiğini belirleyen bir çalışma bulunamamıştır; zamanlama kişiye göre belirlenir.

Bölgede aktif sorun: Meme başında tahriş, çatlak ya da aktif enfeksiyon varsa bunların ameliyat öncesinde düzelmiş olması beklenir.

İyileşme süreci nasıldır?

Aşağıdaki süreler genel bir çerçevedir. Yapılan ameliyatın kapsamına, kişinin işine, iyileşme hızına ve cerrahın uygulamasına göre değişebilir.

• Ameliyat genel ya da lokal anestezi altında yapılır ve genellikle 1 saat sürer
• Hastanede kalış çoğunlukla 1 gecedir
• İlk kontrol ilk hafta içinde yapılır
• Alınması gereken dikişler 2 hafta içinde alınır; eriyen dikişlerin alınması gerekmez
• Morlukların gerilemesi 7 ila 10 gün alır
• Belirgin ödemin azalması 1 ila 2 hafta sürer
• İşe dönüş çoğu kişide 1 haftayı bulur
• Araç kullanmak için en az 1 hafta beklenir
• Zorlayıcı spora dönüş 2 ila 4 hafta ertelenir
• Günlük hayata tam dönüş 2 ila 4 haftayı bulur
• Artık hafif şişlik 2 ila 3 ay sürebilir ve meme başının biçimi bu sürenin sonunda değerlendirilir

İlk günlerde meme başında ve çevresinde şişlik, morluk, hassasiyet ve gerginlik hissi beklenen durumlardır. Bu dönemdeki şişlik nedeniyle son biçim değerlendirilemez.

Ameliyattan sonra nelere dikkat edilir?

Pansuman ve meme başına bası: Meme başının üzerine bası uygulanmaması esastır; pansuman bunu sağlayacak biçimde hazırlanır. Koruyucu bir aparat kullanılıp kullanılmayacağı ve ne kadar süre kullanılacağı yapılan işleme göre değişir ve hekim tarafından söylenir. Bu konuda bütün yöntemler için geçerli sabit bir süre yoktur.

Sütyen ve giysi: Meme başına baskı yapmayan, dikişsiz ve yumuşak bir sütyen ya da iç giysi yeğlenir. Dar ve sürtünme oluşturan giysiler ilk haftalarda kullanılmaz.

Uyku: İlk haftalarda sırtüstü veya gövde hafif yükseltilmiş şekilde yatmak çoğu kişiye daha konforlu gelir. Yan yatmaya ve yüzükoyun yatmaya ne zaman geçilebileceği iyileşme durumuna ve cerrahın önerisine göre değişir.

Duş, yara ve pansuman: Duşa ne zaman girilebileceği kullanılan pansumana göre değişir. Deride kesi varsa, izin verildiğinde yara ovulmadan duş alınabilir ve bölge nazikçe kurulanır. Küvet, havuz ve deniz için yaranın tamamen kapanması beklenir.

Ağrı: İlk günlerde meme başında ağrı ve hassasiyet olur, verilen ağrı kesicilerle geçer. Ağrının giderek azalması beklenir; artan ağrı kontrol için bekletilmez.

Hareket: Kollar günlük işler için ağrı sınırında kullanılabilir. İlk haftalarda meme başına sürtünme ya da baskı uygulayan hareketlerden kaçınılır. Uzun süre hareketsiz kalmak da doğru değildir. Kısa yürüyüşler erken dönemde önerilir ve pıhtı riskini azaltır.

Araç kullanımı: En az 1 hafta beklenir. Emniyet kemerini rahatça kullanabildiğinizde, direksiyon hareketlerini ve ani fren manevrasını ağrısız yapabildiğinizde ve uyku hâli oluşturan ağrı kesici kullanmadığınızda araç kullanabilirsiniz.

Cinsel yaşam: Kendinizi rahat hissettiğinizde ve günlük hareketler belirgin ağrı oluşturmamaya başladığında cinsel yaşama dönülebilir. İlk haftalarda meme başına baskı ve sürtünme uygulanmamalıdır.

Sigara: Sigara ameliyattan sonra da yara iyileşmesini bozar; iyileşme tamamlanana kadar sigara ve nikotin içeren ürünler kullanılmamalıdır.

İzler nasıl değişir?

Kesiler küçük tutulduğu ve meme başının tabanına yerleştirildiği için iz genellikle sınırlı kalır.⁴ Yine de izsiz bir sonuç vaat edilemez. 33 çalışmayı inceleyen bir derlemede izlerin niteliğini bildiren 11 çalışmada, 8 meme başı dışında izler az belirgin olarak tanımlanmıştır.¹

İzin olgunlaşması 6 ay ile 1 yıl arasında sürer. Bu dönemde izin renginin ve kabarıklığının azalması beklenir. Kabarık ya da geniş kalan bir iz ek bakım veya düzeltme gerektirebilir.

Riskler ve komplikasyonlar

Aşağıdaki başlıklar sıklık sırasına göre değil konuya göre gruplanmıştır. Bu ameliyat için güvenilir ve karşılaştırılabilir bir sıklık sıralaması bulunmamaktadır; sayısı verilmeyen bir risk seyrek olduğu için değil, ölçülmediği için sayısızdır.

Yeniden içe dönme ve çıkıntının azalması

Bu ameliyatın ayırt edici riski yeniden içe dönmedir ve ayrı bir bölümde ele alınmaktadır. Çıkıntının bir miktar azalması ise yeniden içe dönmeyle aynı sonuç değildir. 47 meme başı içeren bir seride ameliyattan hemen sonra ölçülen meme başı yüksekliği ortalama 10,8 milimetreyken, ortalama 14 aylık kontrolde 9,0 milimetre olarak ölçülmüştür; 45 meme başında çıkıntının yüzde 90 ila 100'ü korunmuş, 1 kişide iki meme başında çıkıntının yüzde 40'ı kaybedilmiştir.⁵

Duyu ve süt kanallarıyla ilgili sorunlar

Meme başının duyusunda değişiklik olabilir. 209 meme başı içeren bir seride kalıcı duyu kaybı bildirilmemiştir.⁴ 47 meme başı içeren bir seride ameliyat sonrasında fırça uyarısına kasılma yanıtı meme başlarının tamamında alınmıştır.⁵ 19 kişilik bir seride 1 kişide geçici duyu kaybı gelişmiştir.¹⁷

Bu bulgular olumlu yöndedir, ancak sınırları vardır. Kasılma yanıtının alınması bütün duyu türlerinin eksiksiz korunduğunu göstermez.⁵ Bu taramada, standart testlerle ve belirli zaman noktalarında ölçülmüş geçici ya da kalıcı duyu değişikliği oranı veren bir çalışma bulunamamıştır. Bu boşluk "duyu mutlaka bozulur" sonucuna da "duyu korunur" sonucuna da çevrilemez.

Süt kanallarının kesildiği yöntemlerde süt aktarımının bozulması mümkündür; kanalların korunması bu nedenle işlevsel bir hedeftir.⁷

Kanama, enfeksiyon ve yara sorunları

Kanama, hematom, enfeksiyon, yaranın ayrılması ve meme başında doku kaybı olasıdır. 209 meme başı içeren bir seride 1 meme başında yara ayrılması görülmüş ve poliklinikte yeniden dikilmiştir; aynı seride hematom, enfeksiyon, meme başı nekrozu ve hipertrofik iz bildirilmemiştir.⁴ 19 kişilik bir seride nekroz, enfeksiyon ve hematom gibi büyük komplikasyon bildirilmemiştir.¹⁷

Bunlar tek merkezli serilerin ham sayılarıdır ve güven aralığı verilmiş havuzlanmış oranlar değildir. Sıfır olay bildirilmesi riskin bulunmadığı anlamına gelmez.

Anestezi ve genel cerrahi riskler

Anesteziye bağlı reaksiyonlar, alerjik tepkiler ve ameliyattan sonra süregelen ağrı görülebilir. Bunlar sağlık durumu ve işlemin kapsamıyla birlikte değerlendirilir.

Pıhtı: Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması ve bu pıhtının akciğere gitmesi ciddi bir durumdur. Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.

İçe dönüklük tekrar eder mi?

Edebilir. 33 çalışmayı ve 3369 meme başını kapsayan bir derlemede yeniden içe dönme 131 meme başında, yani yüzde 3,89 oranında bildirilmiştir; çalışmalar arasındaki yayılım yüzde 0 ile yüzde 34,1 arasındadır ve ortalama takip süresi 23,9 aydır.¹ Bu geniş yayılım, tek bir oranın bütün yöntemler ve bütün dereceler için geçerli sayılamayacağını gösterir.

Yöntem gruplarına göre verilen sayılarda ise iki derleme aynı sıralamayı vermemektedir. 13 çalışmalık derlemede kanal koruyucu yöntemlerde yüzde 0,6, kanallara zarar veren yöntemlerde yüzde 9,9 bildirilirken; 33 çalışmalık derlemede kanal koruyucu grup üçe ayrılmış ve sırasıyla doku flebi, dikiş ve germe sistemi için farklı oranlar verilmiştir.⁷¹ İki derleme aynı çalışma kümesini, aynı gruplamayı ve aynı içerme ölçütlerini kullanmamaktadır; ikisi de yöntemleri karşılaştıran bir meta analiz değildir. Bu nedenle aralarından biri seçilip tek doğru oran diye sunulmamaktadır.

Tek merkezli serilerde de sayılar bildirilmiştir. 209 meme başı içeren bir seride 3 meme başında kısmi yeniden içe dönme görülmüş ve aynı yöntemle yeniden ameliyat yapılmıştır.⁴ Daha önce ameliyat edilmiş ya da ağır olguları kapsayan 35 meme başlık bir seride yeniden içe dönme bildirilmemiş, 1 meme başında düzeltme sağlanamamıştır.¹⁷ Düzeltmenin baştan sağlanamaması ile sonradan yeniden içe dönme aynı sonuç değildir.

Yeniden içe dönme gelişirse yaklaşım yeniden değerlendirmedir. Yukarıdaki serilerde yeniden ameliyat aynı yöntemle yapılmıştır.⁴

Ameliyattan sonra emzirmek mümkün müdür?

Önce ameliyat olmayan durumu ayırmak gerekir. Kurumsal bilgilendirme, düz ya da içe dönük meme başının başlangıçta bebeğin memeyi kavramasını güçleştirebildiğini, buna karşılık ebe ve emzirme danışmanı desteğiyle emzirmenin mümkün olabildiğini belirtmektedir.² Yani emzirebilmek için ameliyat gerektiği söylenemez.

Ameliyattan sonraki duruma gelince, 2026'da yayımlanan bir sistematik derleme ve meta analizde meme başı onarımı sonrasında emzirme başarısı 6 çalışma üzerinden havuzlanmış ve yüzde 84 olarak bildirilmiştir; yüzde 95 güven aralığı 76 ile 89 arasındadır.¹⁸ Bu sayı doğrudan kişinin emzirme olasılığına çevrilemez. Çalışmaların emzirme başarısı tanımı ortak değildir ve yalnız anne sütüyle besleme ya da belirli bir süre şartı bütün çalışmalarda aranmamıştır; ayrıca alınan çalışmaların bir bölümü sonuçlarını kişi, bir bölümü meme başı üzerinden bildirmektedir.¹⁸¹²

Doğrudan gözlenmiş örnek de bulunmaktadır: 26 kişilik bir seride, ameliyattan sonra çocuk sahibi olan 5 kişinin emzirmede başarılı olduğu kaydedilmiştir.⁵ Bu kayıt emzirme süresini ya da yalnız anne sütüyle beslemenin sağlanıp sağlanmadığını göstermez.

Kanalların korunduğu ve kesildiği yöntemlerin emzirme sonuçlarını aynı tanım, aynı payda ve aynı takip süresiyle karşılaştıran bir çalışma bu taramada bulunamamıştır. Bir sistematik derleme de emzirme sonuçlarının çalışmaların tamamında düzenli olarak bildirilmediğini belirtmektedir.⁷ Bu nedenle ne "kanallar korunursa emzirme güvence altındadır" ne de "ameliyattan sonra emzirme kaybolur" denmektedir. Emzirme planı ameliyat öncesinde ele alınır ve yöntem seçiminde göz önünde tutulur.

Sonuçtan ne beklenebilir?

Ameliyatın hedefi meme başının dışarıda kalmasını sağlamak ve bunu sürdürebilmektir. Bir derlemede tedavinin hedefleri kalıcı çıkıntı ve biçim, duyunun korunması, süt kanallarının korunması ve izin az belirgin olması diye sıralanmaktadır.¹

İki meme başının birebir aynı olması beklenmez. Çıkıntının bir miktar azalması olağan seyrin parçası olabilir ve bu yeniden içe dönme demek değildir.⁵

Emzirme ve duyu için güvence verilemez. Yukarıdaki bölümlerde aktarılan sayılar grup düzeyinde sonuçlardır ve kişinin göreceği sonucu belirlemez.

Ameliyat bedenle ilgili her kaygıyı çözmez. Beklenti, kişinin tarif ettiği yakınmayla ya da görünüm isteğiyle ilgili olmalıdır; başka bir kişinin anatomisini kopyalamak ameliyatın karar ölçütü değildir.

Ameliyatsız yöntemler denenmiş ve sonuç alınamamış olması ameliyatın sonucu hakkında bilgi vermez. Bunlar farklı işlemlerdir ve farklı hedefleri vardır.

Ne zaman hekime başvurulmalıdır?

Ameliyat olmamış bir kişide meme başının yeni içeri dönmesi, ele gelen kitle, kanlı ya da kendiliğinden gelen akıntı, deride çekinti veya meme başı derisinde yeni değişiklik hekime başvurmayı gerektirir.³ Bu belirtiler tek başına kanser anlamına gelmez, ancak değerlendirilmeleri gerekir.³

Ameliyattan sonra aşağıdaki durumlar kontrol için bekletilmez:

• Giderek artan şişlik ve sertleşme
• Kötüleşen ya da ağrı kesiciyle geçmeyen ağrı
• Meme başında renk koyulaşması ya da rengin solması
• Yaranın açılması, kanama ya da kötü kokulu akıntı
• Ateş, kızarıklık ve ısı artışı
• Bacakta tek taraflı ağrı ve şişlik, ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Bu yazıdaki sayılar hakkında

Anestezi, ameliyat ve hastanede kalış süresi, dikiş uygulaması, morluk, ödem ve biçim takvimi ile işe dönüş, araç kullanımı, spora dönüş ve günlük hayata tam dönüş süreleri hekimin onayladığı klinik çerçevedir. Koruyucu aparat için sabit bir süre verilmemiştir; bu karar yapılan işleme göre değişir.

Araştırma sayıları belirli sonuç tanımlarından ve çalışma kümelerinden gelmektedir. Bu yazıdaki oranların bir bölümü havuzlanmış tahmindir ve güven aralığıyla verilmektedir; bir bölümü ise tek merkezli serilerin ham sayılarıdır ve güven aralığı taşımaz. İkisi aynı ağırlıkta okunmamalıdır.

Paydalar birbirinden farklıdır. Kimi sayı kişi, kimi sayı meme başı üzerinden verilmiştir; iki taraflı olgularda bir kişi iki meme başı taşır. Emzirme sonuçlarında payda doğum yapan kişilerdir. Bu nedenle oranlar toplanmaz ve hiçbiri tek bir kişinin riski değildir.

Yeniden içe dönme için verilen yüzde 3,89, farklı yöntemleri ve farklı dereceleri birleştiren bir ortalamadır; aynı derlemede çalışmalar arası yayılımın yüzde 0 ile yüzde 34,1 arasında olduğu bildirilmektedir.¹ Bu derlemenin metniyle tablosu arasında bazı payda ve yüzde farkları bulunduğu için yöntem gruplarına ait yüzdeler bu yazıya alınmamıştır.¹

Sigara bırakma paragrafındaki veriler farklı ameliyatları kapsamaktadır.¹⁴¹⁵ Tang'ın aktarılan sonuçlarında göreli risk, en az 2 hafta bırakanlar için 0,73, yüzde 95 güven aralığı 0,60-0,89; en az 4 hafta bırakanlar için 0,71, yüzde 95 güven aralığı 0,61-0,82 olarak bildirilmiştir.¹⁶ Ortak paragraftaki yüzde 27 ve yüzde 29 göreli azalma, bu ameliyata özgü mutlak komplikasyon oranı değildir.

Bir risk için bu yazıda sayı verilememesi, o riskin bulunmadığı anlamına gelmez.

Kaynaklar

1. Mangialardi ML, Baldelli I, Salgarello M, Raposio E. Surgical correction of inverted nipples. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2020;8(7):e2971. doi:10.1097/GOX.0000000000002971 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹ ↩¹⁰ ↩¹¹ ↩¹² ↩¹³ ↩¹⁴ ↩¹⁵ ↩¹⁶

2. Pregnancy, Birth and Baby. Inverted or flat nipples and breastfeeding. Erişim tarihi: 14 Eylül 2026. pregnancybirthbaby.org.au ↩ ↩²

3. National Health Service. Symptoms of breast cancer in women. Erişim tarihi: 14 Eylül 2026. nhs.uk ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶

4. Byun IH, Koo HK, Kim SJ, Kim HJ, Lee SW. Double triangle suture technique for inverted nipple correction while preserving the lactiferous ducts. J Cutan Aesthet Surg. 2022;15(4):371-374. doi:10.4103/JCAS.JCAS_85_21 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸ ↩⁹

5. Jeong HS, Lee HK. Correction of inverted nipple using subcutaneous turn-over flaps to create a tent suspension-like effect. PLoS One. 2015;10(7):e0133588. doi:10.1371/journal.pone.0133588 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

6. Han S, Hong YG. The inverted nipple: its grading and surgical correction. Plast Reconstr Surg. 1999;104(2):389-395. doi:10.1097/00006534-199908000-00010 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷ ↩⁸

7. Hernandez Yenty QM, Jurgens WJFM, van Zuijlen PPM, de Vet HCW, Verhaegen PDHM. Treatment of the benign inverted nipple: a systematic review and recommendations for future therapy. Breast. 2016;29:82-89. doi:10.1016/j.breast.2016.07.011 ↩ ↩² ↩³ ↩⁴ ↩⁵ ↩⁶ ↩⁷

8. McGeorge DD. The "Niplette": an instrument for the non-surgical correction of inverted nipples. Br J Plast Surg. 1994;47(1):46-49. doi:10.1016/0007-1226(94)90117-1 ↩

9. Alexander JM, Grant AM, Campbell MJ. Randomised controlled trial of breast shells and Hoffman's exercises for inverted and non-protractile nipples. BMJ. 1992;304(6833):1030-1032. doi:10.1136/bmj.304.6833.1030 ↩ ↩²

10. Nabulsi M, Ghanem R, Smaili H, Khalil A. The inverted syringe technique for management of inverted nipples in breastfeeding women: a pilot randomized controlled trial. Int Breastfeed J. 2022;17(1):9. doi:10.1186/s13006-022-00452-1 ↩ ↩² ↩³

11. Chowdhry BK, Nair A, Jha S, ve ark. Breastfeeding success with use of electric breast pump versus inverted syringe technique in lactating women with inverted nipple: open labelled randomized control trial. Cureus. 2024;16(8):e68153. doi:10.7759/cureus.68153 ↩ ↩²

12. Feng R, Li W, Yu B, Zhou Y. A modified inverted nipple correction technique that preserves breastfeeding. Aesthet Surg J. 2019;39(6):NP165-NP175. doi:10.1093/asj/sjy119 ↩ ↩² ↩³

13. American Society of Plastic Surgeons. Managing the risks of smoking in plastic surgery patients. Practice reference, 9 Ekim 2024. Erişim tarihi: 14 Eylül 2026. plasticsurgery.org ↩

14. Mills E, Eyawo O, Lockhart I, Kelly S, Wu P, Ebbert JO. Smoking cessation reduces postoperative complications: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2011;124(2):144-154.e8. doi:10.1016/j.amjmed.2010.09.013 ↩ ↩²

15. Fiddes RA, McCaffrey N. Preoperative smoking-cessation interventions to prevent postoperative complications: a quality assessment and overview of systematic review evidence. Anesth Analg. 2025;140(6):1377-1387. doi:10.1213/ANE.0000000000007187 ↩ ↩²

16. Tang E, Rodriguez RM, Srivastava A, ve ark. Impact of short duration smoking cessation on post-operative complications: a systematic review and meta-analysis. J Clin Anesth. 2025;106:111967. doi:10.1016/j.jclinane.2025.111967 ↩ ↩²

17. Bracaglia R, Tambasco D, Gentileschi S, D'Ettorre M. Recurrent inverted nipple: a reliable technique for the most difficult cases. Ann Plast Surg. 2012;69(1):24-26. doi:10.1097/SAP.0b013e318221b52f ↩ ↩² ↩³

18. Géczi AM, Pál P, Varga T, ve ark. Impact of breast augmentation, reduction, and nipple repair on breastfeeding success: a systematic review and meta-analysis. Aesthet Surg J. 2026;sjag117. Çevrimiçi ön yayın. doi:10.1093/asj/sjag117 ↩ ↩²