İçeriğe geç
Op. Dr. Oğuzhan Durmuş
English
← Karar rehberine dön

Terimler sözlüğü

6 dakikalık okuma

Bu sözlük, sitedeki yazılarda geçen terimlerin kısa karşılıklarını vermektedir.

Uzmanlık, belgeler ve görevler

Unvan ve belgelerin doğrulanması uzman nasıl doğrulanır rehberinde ele alınmaktadır.

  • Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi: Türkiye'de mevzuatta tanımlanan bir tıp uzmanlık dalının tam adını belirtmektedir.1
  • Estetik cerrahi: Görünümü değiştirmeyi amaçlayan cerrahi alanını ifade etmektedir.
  • Uzmanlık unvanı: İlgili dalda mevzuata uygun uzmanlık belgesiyle kullanılan resmî unvanı ifade etmektedir; önceki mevzuata göre kazanılmış uzmanlık hakları korunmaktadır.1,2
  • Yeterlik (board) belgesi: Türkiye'de uzmanlık derneklerine bağlı kurulların gönüllü mesleki değerlendirme süreciyle verdiği, uzmanlık unvanının yerine geçmeyen ve eğitim yetkisi vermeyen belgeyi ifade etmektedir.2,3
  • Sertifika: Özel ayakta sağlık kuruluşlarını düzenleyen yönetmelikte, Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliğine göre tescil edilmiş belgeyi ifade etmektedir.4
  • Ruhsat: Özel ayakta sağlık kuruluşlarını düzenleyen yönetmelikte, kuruluşun sağlık hizmeti sunumuna uygunluğunu gösteren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi ifade etmektedir.4
  • Faaliyet izin belgesi: Özel ayakta sağlık kuruluşlarını düzenleyen yönetmelikte, tıp merkezinin hasta kabul edeceği uzmanlık dallarını ve hizmet birimlerini gösteren, il sağlık müdürlüğünce düzenlenen belgeyi ifade etmektedir.4
  • Mesul müdür: Özel ayakta sağlık kuruluşlarını düzenleyen yönetmelik kapsamında, muayenehaneler dışındaki kuruluşların işleyişine ilişkin sorumlulukları üstlenen tabip veya uzman tabibi ifade etmektedir.4

Değerlendirme, anestezi ve bakım

Onam ve sağlık kayıtlarıyla ilgili süreç hasta güvenliği rehberinde açıklanmaktadır.

  • Endikasyon: Bir müdahalenin düşünülmesine tıbbi gerekçe oluşturan durumu ifade etmektedir.
  • Aydınlatılmış onam: Aydınlatılmış onamın merkezinde, yapılacak müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında bilgilendirilmiş kişinin rızası bulunmaktadır.5
  • Rıza formu: Müdahaleye ilişkin bilgilerin ve rızanın yazılı kaydını ifade etmekte, sözlü bilgilendirmenin yerini tek başına almamaktadır.5
  • Epikriz: Hastanede yürütülen tanı ve tedavi sürecini ve taburculuk sonrası tedavi planını içeren özeti ifade etmektedir.5
  • Lokal anestezi: Uyanıklık sürerken işlem yapılacak sınırlı alanın uyuşturulmasını ifade etmektedir; daha geniş bir alanı uyuşturan rejyonal anestezi ayrı bir tür olarak ele alınmaktadır.6
  • Sedasyon: Genel anestezideki bilinçsizlikten farklı olarak, ilaçla rahatlama ve uyku hali sağlanmasını ifade etmektedir.6
  • Genel anestezi: Ameliyat veya işlem sırasında ilaçlarla bilinçsizlik ve hissetmeme durumu sağlanmasını ifade etmektedir.6
  • Revizyon: Daha önce yapılan bir işlemi düzeltmek veya değiştirmek amacıyla yapılan ek müdahaleyi ifade etmektedir.
  • Dren: İşlem alanında biriken sıvının dışarı alınmasına yarayan ince tüpü ifade etmektedir.
  • Korse: İşlem alanını saran destek giysisini ifade etmektedir.
  • Kompresyon: Dokuya dışarıdan bası uygulanmasını ifade etmektedir.

Bulgular ve istenmeyen durumlar

  • Ödem: Dokular arasında sıvı birikimine bağlı şişliği ifade etmektedir.
  • Hematom: Doku içinde veya bir boşlukta kan birikmesini ifade etmektedir.
  • Seroma: Doku boşluğunda biriken berrak sıvıyı ifade etmektedir.
  • Nekroz: Doku ölümünü ifade etmektedir.
  • Komplikasyon: Bir hastalık veya müdahalenin seyri sırasında gelişen ek istenmeyen sorunu ifade etmektedir.
  • Asimetri: İki tarafın biçim, büyüklük veya konum bakımından farklı olmasını ifade etmektedir.
  • Kapsül kontraktürü: İmplantın çevresindeki yara dokusunun sıkışarak memeyi sertleştirmesini ifade etmektedir.7
  • Ptozis (göz kapağı): Ptozis, üst kapak kenarının düşük konumda bulunmasıdır.
  • Kalsifikasyon: Dokuda kalsiyum birikimini ifade etmektedir.
  • Hipertrofik iz: İlk yara sınırları içinde kalan kabarık ve kalınlaşmış iz dokusunu ifade etmektedir.8
  • Keloid: İlk yara sınırlarının dışına uzanan iz dokusunu ifade etmektedir.8
  • Skar: Yara iyileşmesinden kalan iz dokusunu ifade etmektedir.
  • Parestezi: Karıncalanma gibi olağandışı duyu hislerini ifade etmektedir.
  • Animasyon deformitesi: İmplant göğüs kasının altına yerleştirildiğinde, kas kasıldığında memenin biçimi geçici olarak değişebilir.9

Doku, araçlar ve yerleşim planları

  • Greft: Kendi damar bağlantısıyla taşınmadan başka bir yere aktarılan dokuyu ifade etmektedir.
  • Flep: Damar bağlantısı korunarak veya taşındığı yerde yeniden kurularak aktarılan dokuyu ifade etmektedir.
  • İmplant: Vücuda yerleştirilen yabancı bir materyal anlamında kullanılmaktadır.
  • Kanül: Sıvı veya doku aktarımında kullanılan ince, içi boş tüpü ifade etmektedir.
  • Kontur: Bir bölgenin dış biçimini veya hatlarını ifade etmektedir.
  • Endoskopik: İç alanın görüntüleme aracıyla görülerek işlem yapılmasını anlatmaktadır.
  • Subglandüler plan (meme dokusu altı): İmplant meme dokusunun hemen altına, kasın üzerine yerleştirilir.
  • Subfasyal plan (kas fasyası altı): İmplant, göğüs kasını saran ince zarın altına yerleştirilir.
  • Submusküler plan (kas altı): İmplant göğüs kasının altına yerleştirilir.
  • Dual plan (yarı kas altı): İmplantın üst bölümü kasın altında, alt bölümü meme dokusunun altında kalır.

Araştırma sonuçlarını okurken

  • Sistematik derleme: Belirli bir soruya yanıt arayan araştırmaların açık yöntemlerle bulunması, seçilmesi ve değerlendirilmesiyle oluşturulan incelemeyi ifade etmektedir.10
  • Meta analiz: Araştırma sonuçlarının istatistiksel yöntemlerle birleştirilmesini ifade etmektedir.10
  • Randomize çalışma: Karşılaştırılan uygulamalara rastlantısal atama yapılan araştırmayı ifade etmektedir.10
  • Kontrol grubu: Araştırmada incelenen uygulamayla karşılaştırılan, başka bir uygulama alabilen veya uygulama yapılmadan izlenebilen grubu ifade etmektedir.10
  • Plasebo: Sınanan etkin bileşeni taşımayan ve karşılaştırma amacıyla kullanılan madde veya uygulamayı ifade etmektedir.11
  • Takip süresi: Araştırmada katılımcıların durumunun ve sonuçlarının izlendiği dönemi ifade etmekte, etkinin o süre boyunca kesin korunduğu anlamına gelmemektedir.11
  • Güven aralığı (GA): Güven aralığı, araştırmadaki tahminin belirsizliğini gösterir; kişiye ait garantili sonuç aralığı değildir.12
  • Öngörü aralığı: Öngörü aralığı, benzer bir yeni çalışmada ilişkinin alabileceği değerler için hesaplanan aralıktır.13
  • Göreli risk (RR): Aynı sonucun iki gruptaki olasılıklarının birbirine oranını ifade etmektedir.12
  • Olasılık oranı (OR): Sonucun olma olasılığının olmama olasılığına oranının, iki grup arasında karşılaştırılmasını ifade etmektedir.12
  • I²: I², çalışma sonuçlarının yalnız rastlantıyla açıklanamayan farklılığını özetler.13
  • Payda: Bir oran hesaplanırken bölmenin altında yer alan, araştırmaya göre kişi sayısı veya toplam izlem süresi gibi farklı birimlerle belirtilen değeri ifade etmektedir.12
  • Standartlaştırılmış ortalama fark (SMD): SMD, gruplar arasındaki ortalama farkın standartlaştırılmış ifadesidir; fark, ölçümlerin grup içindeki yayılımını yansıtan standart sapma birimiyle verilmektedir.12

Kaynaklar

  1. Türkiye Cumhuriyeti. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun. Resmî Gazete, 14 Nisan 1928, sayı 863. Madde 10 ve Ek-1 çizelgesi. mevzuat.gov.tr ↩ ↩2

  2. Sağlık Bakanlığı. Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği. Resmî Gazete, 3 Eylül 2022, sayı 31942. Madde 22 ve 27; önceki mevzuata göre kazanılmış uzmanlık hakları kaydıyla. saglik.gov.tr ↩ ↩2

  3. Türk Tabipleri Birliği, Uzmanlık Dernekleri Eşgüdüm Kurulu. UDEK Bülten, Haziran 2022, Tıpta Uzmanlık Eğitimi Özel Sayısı. "Türk Tabipleri Birliği Tıpta Uzmanlık Yeterlik Kurulları" bölümü, s. 26-29. ttb.org.tr ↩

  4. Sağlık Bakanlığı. Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 19 Nisan 2025, sayı 32875. Madde 4(1)(c), 4(1)(h), 4(1)(j), 14(1), 14(5) ve 14(6). saglik.gov.tr ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. Sağlık Bakanlığı. Hasta Hakları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 1 Ağustos 1998, sayı 23420. Madde 4(h), 24'ün son fıkrası, 26 ve 31. saglik.gov.tr ↩ ↩2 ↩3

  6. NHS. General anaesthetic. Son inceleme 29 Kasım 2024. nhs.uk; Local anaesthetic. Son inceleme 17 Aralık 2025. "Other types of anaesthetic" bölümü. nhs.uk ↩ ↩2 ↩3

  7. U.S. Food and Drug Administration. Risks and Complications of Breast Implants. "Local Complications and Adverse Outcomes" tablosu ve "Capsular Contracture" bölümü. fda.gov ↩

  8. DermNet. Keloid and hypertrophic scar. Eylül 2022. dermnetnz.org ↩ ↩2

  9. Dyrberg DL, Bille C, Gunnarsson GL, ve ark. Breast animation deformity. Arch Plast Surg. 2019;46(1):7-15. doi:10.5999/aps.2018.00479 ↩

  10. SURE Guides, version 2.1. Glossary of selected terms. Cochrane EPOC tarafından barındırılan belge. "Systematic review", "Meta-analysis" ve "Randomised controlled trial" maddeleri; kontrol grubu için kullanılan dayanak, başka uygulamayı ve uygulamasız karşılaştırmayı birlikte kapsayan "Randomised controlled trial" maddesidir. cochrane.org ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  11. National Institutes of Health, National Center for Advancing Translational Sciences. Toolkit Glossary. "Placebo" ve "Follow-up Duration" maddeleri. Placebo; Follow-up Duration ↩ ↩2

  12. Cochrane. Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions, version 6.5. 2024. Chapter 6: Choosing effect measures and computing estimates of effect, bölüm 6.2, 6.4.1, 6.5.1.2 ve 6.7.1; Chapter 15: Interpreting results and drawing conclusions, bölüm 15.3.1. Chapter 6; Chapter 15 ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5

  13. Cochrane. Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions, version 6.5. 2024. Chapter 10: Analysing data and undertaking meta-analyses, bölüm 10.10.2 ve 10.10.4.3. cochrane.org ↩ ↩2

Bu sayfalardaki içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuza ilişkin kararlar için sizi muayene eden hekiminize danışın.